{"id":12446,"date":"2020-12-18T23:05:56","date_gmt":"2020-12-18T21:05:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?p=12446"},"modified":"2020-12-18T23:05:56","modified_gmt":"2020-12-18T21:05:56","slug":"ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/","title":{"rendered":"IJsvrije Alpen is niets nieuws"},"content":{"rendered":"
\"Vindplaats

Hier werd de ‘ijsman’ \u00d6tzi gevonden (afb: WikiMedia Commons)<\/p><\/div>\n

Het sneeuw en ijs in de Alpen (en andere hooggebergtes) is als een klimaatarchief. Onderzoekers hebben in de oostelijke Alpen, in de buurt waar ooit ‘ijsman’ \u00d6tzi<\/a> onder de ijslaag vandaan kwam,\u00a0 vastgesteld dat het ijs in een boorkern zo’n 5900 jaar overspande. Daarvoor zou die top ijsvrij zijn geweest<\/a>. Pas in \u00d6tzi’s tijd nam de sneeuw er weer toe. Nu kunnen de Alpen op sommige plaatsen in een paar decennia weer ijsvrij zijn.
\nZijn ijsvrije Alpen in het holoceen<\/a>, dat nu zo’n 11 700 jaar duurt, er al eerder geweest? Jazeker, lijkt daar nu het antwoord op te moeten luiden. De boringen werden gedaan op de Weissseespitze<\/a>. Die is 3518 m hoog.
\nVolgens metingen en berekeningen van de onderzoekers onder aanvoering van Pascal Bohleber<\/a> van de Oostenrijkse academie der wetenschappen zou het nu vaststaan dat die ijslaag zich pas de laatste 5900 jaar heeft gevormd. “Het ligt voor de hand dat de top daarvoor zonder ijs was. Volgens onze hypothese was het klimaat daar toen niet geschikt voor, te warm. Daarna moet de situatie veranderd zijn om de ijslaag te laten groeien.”<\/p>\n

\u00d6tzi is daar zo’n 12 km vandaan gevonden. Hij moet rond 5300 jaar geleden geleefd hebben. Bohleber: “Tegen die tijd was het klimaat veranderd, blijkt uit boorkernen. Het werd kouder en er ontstonden gletsjers. Dat betekende voor de mensen destijds dat het waarschijnlijk gevaarlijker werd de Alpen over te steken.”
\nVolgens de Oostenrijker was de Tisenjoch, de bergpas die de ‘ijsman’ nam, toen nog niet het hele seizoen met ijs bedekt. Of hij in het ijs gestorven is of later door ijs is bedekt nu niet meer te achterhalen zijn. Destijds in 1991 toen hij gevonden werd is geen moderne C14-techniek<\/a> gebruikt om de oudheid van de ijslaag te bepalen. Nu is dat ijs er niet meer.<\/p>\n

Warme tijd<\/h2>\n

Dat 5900 jaar geleden in de Alpen warm moet zijn geweest is al in lagergelegen gebieden vastgesteld. Het ‘klimaatarchief’ zal niet lang meer beschikbaar zijn. Bohleber: “We hebben geluk zelfs nog boorkernen te hebben kunnen maken. Het gaat snel. Er ligt nu nog zo’n tien, twaalf meter ijs. In nog maar een paar jaar kan die laag verdwenen zijn.”
\nDat er boven de 4000 m wel ijs lag zo’n 6000 jaar geleden is eerder al aangetoond, maar niet dus tussen de 3000 en 4000 m, of althans veel minder. De ijslagen zijn kennelijk gevoeliger voor klimaatveranderingen dan eerder aangenomen. IJsvrije Alpen zijn niet uniek. Wat de onderzoekers zorgen baart (?) is de snelheid waarmee het ijs terugkomt. Bohleber vindt dat dat snel onderzocht moet worden. Voorlopig zullen we van opdringend ijs niet erg veel last hebben…<\/p>\n

Bron: bdw<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen. Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[91,90],"tags":[6502,7709,5451,6198,7710],"class_list":["post-12446","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aardopwarming","category-klimaat","tag-alpen","tag-ijslaag","tag-ijsvrij","tag-klimaatverandering","tag-otzi"],"yoast_head":"\nIJsvrije Alpen is niets nieuws - Geleerd uitschot<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"IJsvrije Alpen is niets nieuws - Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-12-18T21:05:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"arno s\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"arno s\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"arno s\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"headline\":\"IJsvrije Alpen is niets nieuws\",\"datePublished\":\"2020-12-18T21:05:56+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/\"},\"wordCount\":448,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg\",\"keywords\":[\"Alpen\",\"ijslaag\",\"ijsvrij\",\"klimaatverandering\",\"\u00d6tzi\"],\"articleSection\":[\"aardopwarming\",\"klimaat\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/\",\"name\":\"IJsvrije Alpen is niets nieuws - Geleerd uitschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg\",\"datePublished\":\"2020-12-18T21:05:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"description\":\"Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg\",\"width\":266,\"height\":199,\"caption\":\"Hier werd de 'ijsman' \u00d6tzi gevonden (afb: WikiMedia Commons)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/18\\\/12\\\/2020\\\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"IJsvrije Alpen is niets nieuws\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\",\"name\":\"Geleerd uitschot\",\"description\":\"Over wetenschap en ander vermaak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\",\"name\":\"arno s\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"arno s\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"IJsvrije Alpen is niets nieuws - Geleerd uitschot","description":"Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"IJsvrije Alpen is niets nieuws - Geleerd uitschot","og_description":"Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen.","og_url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/","og_site_name":"Geleerd uitschot","article_published_time":"2020-12-18T21:05:56+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"arno s","twitter_misc":{"Geschreven door":"arno s","Geschatte leestijd":"2 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/"},"author":{"name":"arno s","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"headline":"IJsvrije Alpen is niets nieuws","datePublished":"2020-12-18T21:05:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/"},"wordCount":448,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg","keywords":["Alpen","ijslaag","ijsvrij","klimaatverandering","\u00d6tzi"],"articleSection":["aardopwarming","klimaat"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/","name":"IJsvrije Alpen is niets nieuws - Geleerd uitschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg","datePublished":"2020-12-18T21:05:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"description":"Mogelijk binnen een paar jaar zal de Alpenberg Weissseespitze van 3518 m ijsvrij zijn. Dat is overigens 6000 jaar geleden ook voorgekomen.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/266px-Fundstelle_Otzi.jpg","width":266,"height":199,"caption":"Hier werd de 'ijsman' \u00d6tzi gevonden (afb: WikiMedia Commons)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/18\/12\/2020\/ijsvrije-alpen-is-niets-nieuws\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"IJsvrije Alpen is niets nieuws"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/","name":"Geleerd uitschot","description":"Over wetenschap en ander vermaak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2","name":"arno s","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","caption":"arno s"},"sameAs":["http:\/\/www.arnoschrauwers.nl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12446"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12448,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12446\/revisions\/12448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}