{"id":13314,"date":"2021-12-15T17:19:03","date_gmt":"2021-12-15T15:19:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?p=13314"},"modified":"2021-12-15T17:19:03","modified_gmt":"2021-12-15T15:19:03","slug":"rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/","title":{"rendered":"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger"},"content":{"rendered":"
\"Verticale

Verticale transistor (afb: IBM)<\/p><\/div>\n

Al wat jaren geleden bracht de wetenschapsredacteur van het ANP een bericht dat ze in Amsterdam de driedimensionale chip hadden ontwikkeld. Dat leek me sensationeel nieuws, maar het verhaal bleek een tikje anders te liggen. Dit verhaal lijkt er een beetje op. (maar lijkt wel waar te zijn) Als je transistoren nu rechtop zet<\/a>, dan kan je er meer kwijt op een chip, dachten IBM en Samsung. Bovendien zouden rechtopstaande transistoren chips sneller en energiezuiniger maken.
\nAch ja, en natuurlijk is het weer een belangrijke doorbraak (dat Science geen korte metten maakt met die domme bombast). Hoe dan ook, tot nu toe zou het nog niet gedaan zijn. Het leek er op dat de ‘wet’ van Moore<\/a> zo langzamerhand zijn langste tijd heeft gehad, begrensd door andere natuurkundige wetten. Die ‘wet’ stelt dat de transistordichtheid op chips elke twee jaar min of meer verdubbelt.
\nAls transistoren (bits) dichter op elkaar zitten dan pakweg 45 nm (1 nm=10-9<\/sup>m) dan ontstaan er lekstromen van de ene naar de andere transistor. Die doen het dan niet (goed) meer. “We moesten een oplossing vinden”, zegt onderzoeksleider Brent Anderson<\/a> van IBM.<\/p>\n

Rechtop<\/h2>\n

De oplossing was (dus) de transistoren rechtop te zetten. Op een congres in San Francisco onthulden Anderson c.s. zaterdag j.l. een siliciumplak met die rechtopstaande transistoren gemaakt te hebben ter grootte van een eetbord die perfect zou werken (en de 45 nm-barri\u00e8re doorbrak). Daarbij zouden ze standaard-productiemethoden hebben gebruikt. “We veranderen niks radicaal tenzij het nodig is”, lichtte Andersons collega Hemath Jagannathan toe.<\/p>\n

De ‘kanteling’ van de transistor maakt dat de wet van Moore weer zo’n jaar of tien mee kan, is de gedachte in de halfgeleiderbranche. ‘Rechtopstaande’ chips zouden twee keer zo snel zijn als ‘liggende’ en 15% minder energie verbruiken. Daarmee zouden, bijvoorbeeld, telefoons het een week uithouden zonder op te laden, gaat het verhaal. 15% vind ik overigens niet echt spectaculair.<\/p>\n

Bron: Science<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo’n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger. Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[348,6,1677],"tags":[3217,1750,700,5580,8270,8269],"class_list":["post-13314","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-elektronica","category-energie","category-ict","tag-chips","tag-energiezuinig","tag-ibm","tag-samsung","tag-sneller","tag-verticale-transistor"],"yoast_head":"\nRechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger - Geleerd uitschot<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo'n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger - Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo'n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-12-15T15:19:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Verticale-transistor-.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"arno s\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"arno s\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"arno s\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"headline\":\"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger\",\"datePublished\":\"2021-12-15T15:19:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/\"},\"wordCount\":330,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Verticale-transistor-.jpg\",\"keywords\":[\"chips\",\"energiezuinig\",\"IBM\",\"Samsung\",\"sneller\",\"verticale transistor\"],\"articleSection\":[\"elektronica\",\"energie\",\"ict\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/\",\"name\":\"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger - Geleerd uitschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Verticale-transistor-.jpg\",\"datePublished\":\"2021-12-15T15:19:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"description\":\"Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo'n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Verticale-transistor-.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Verticale-transistor-.jpg\",\"width\":689,\"height\":1021,\"caption\":\"Verticale transistor (afb: IBM)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/15\\\/12\\\/2021\\\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\",\"name\":\"Geleerd uitschot\",\"description\":\"Over wetenschap en ander vermaak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\",\"name\":\"arno s\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"arno s\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger - Geleerd uitschot","description":"Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo'n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger - Geleerd uitschot","og_description":"Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo'n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger.","og_url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/","og_site_name":"Geleerd uitschot","article_published_time":"2021-12-15T15:19:03+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Verticale-transistor-.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"arno s","twitter_misc":{"Geschreven door":"arno s","Geschatte leestijd":"2 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/"},"author":{"name":"arno s","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"headline":"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger","datePublished":"2021-12-15T15:19:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/"},"wordCount":330,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Verticale-transistor-.jpg","keywords":["chips","energiezuinig","IBM","Samsung","sneller","verticale transistor"],"articleSection":["elektronica","energie","ict"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/","name":"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger - Geleerd uitschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Verticale-transistor-.jpg","datePublished":"2021-12-15T15:19:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"description":"Met een verticale transistor kan de wet van Moore nog zo'n tien jaar mee. Die is ook sneller en energiezuiniger.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Verticale-transistor-.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Verticale-transistor-.jpg","width":689,"height":1021,"caption":"Verticale transistor (afb: IBM)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/15\/12\/2021\/rechtopstaande-transistors-zijn-sneller-en-zuiniger\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rechtopstaande transistors zijn sneller en zuiniger"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/","name":"Geleerd uitschot","description":"Over wetenschap en ander vermaak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2","name":"arno s","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","caption":"arno s"},"sameAs":["http:\/\/www.arnoschrauwers.nl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13316,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13314\/revisions\/13316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}