{"id":17427,"date":"2026-06-05T15:15:15","date_gmt":"2026-06-05T13:15:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?p=17427"},"modified":"2026-06-05T15:15:15","modified_gmt":"2026-06-05T13:15:15","slug":"ook-hommels-gebruiken-gereedschappen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/","title":{"rendered":"Ook hommels gebruiken gereedschappen"},"content":{"rendered":"
\"Hommels

Twee hommels op een ‘kunstbloem’ (de afbeelding is van een ander onderzoek) (afb: Antonia Schumann et. al)<\/p><\/div>\n

Het lijkt er op dat hommels iets kunnen wat alleen zoogdieren en vogels zouden kunnen. Ze kunnen spontaan voorwerpen gebruiken als gereedschap zonder dat ze dit van tevoren hebben geleerd<\/a>, zo ontdekten onderzoekers. In proeven rolden ze een bolletje onder een nectarbron om dat als opstapje te gebruiken, zonder dat ze dat tevoren was bijgebracht. Dat zou het eerste bewijs zijn dat ook insecten spontaan problemen kunnen oplossen, ondanks hun relatief kleine hersens.
\nHet is bekend dat kraaien, kaketoes en mensapen gereedschap gebruiken en dit inzetten om problemen op te lossen, zelfs zonder dat ze dit ooit hebben geleerd. Een klassiek voorbeeld van dergelijk spontaan probleemoplossend vermogen zijn chimpansees die dozen stapelen om bij een banaan te komen die hoog boven hen hangt.
\n“Het oplossen van problemen met behulp van zelfbedachte, nieuwe benaderingen wordt beschouwd als een belangrijk kenmerk van cognitieve flexibiliteit”, leggen de onderzoekers rond Akshaye Bhambore<\/a> van de universiteit van Oulu (Fin) uit. Tot nu toe is dit vermogen echter alleen aangetoond bij gewervelde dieren met relatief grote hersens.
\nInsecten zijn daar niet mee gezegend, maar blijken toch uiterst vindingrijk te zijn. Sociale soorten zoals bijen, mieren en hommels blijken zeer bijdehand. Zo vinden ze feilloos hun weg terug naar het nest of naar nectarrijke voedselplekken, communiceren op complexe manieren en, in het geval van honingbijen, kunnen zelfs tellen. De onderzoekers onderzochten of hommels (Bombus terrestris<\/em>) ook het vermogen bezitten om spontaan problemen op te lossen en dat bleek zo.<\/p>\n

Voor hun experiment plaatsten de biologen een kunstmatige bloem gevuld met suikeroplossing aan het plafond van een proefomgeving, zodanig dat de hommels er niet op konden landen en er ook niet naast konden zweven. Er werd ook een piepschuimbal in de arena geplaatst, die in een kleine kuil onder de voedselbron gerold kon worden. Zo ontstond een platform van waaruit de hommels de bloem konden bereiken.<\/p>\n

Kunstbloem<\/h2>\n

De hommels hadden van tevoren alleen geleerd dat de kunstbloem een \u200b\u200bsmakelijke beloning bevatte en dat de bal een beweegbaar, ongevaarlijk object was. De wilde hommels hadden echter nooit dergelijke problemen aan de hand gehad.
\nZe bleken opmerkelijk vindingrijk. Driekwart van de beestjes loste het probleem op door de bal onder de bloem te rollen en deze als platform te gebruiken om de suikeroplossing te drinken. “Het ene moment leek het dier doelloos zijn omgeving te verkennen en het volgende moment voerde het een zeer effici\u00ebnte reeks handelingen uit die rechtstreeks tot de oplossing leidde,” aldus medeonderzoeker Ece Nur Akme\u015fe van de universiteit van Helsinki. “Het was echt fascinerend om de hommels te observeren.” Ze blijken dat (dus) te kunnen met hun relatief kleine hersens.<\/p>\n

Bron: bdw<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het lijkt er op dat hommels iets kunnen wat alleen zoogdieren en vogels zouden kunnen. Ze kunnen spontaan voorwerpen gebruiken als gereedschap zonder dat ze dit van tevoren hebben geleerd, zo ontdekten onderzoekers. In proeven rolden ze een bolletje onder … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114,486,96],"tags":[1159,10089,1305,11391,11393,11392],"class_list":["post-17427","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biologie","category-gedrag","category-hersens","tag-cognitieve-vaardigheden","tag-gereedschap","tag-hommels","tag-hulpmiddelen","tag-problemen-oplossen","tag-spontaan"],"yoast_head":"\nOok hommels gebruiken gereedschappen - Geleerd uitschot<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Hommels blijken spontaan voorwerpen als gereedschap te kunnen gebruiken om problemen op te lossen, zo ontdekten onderzoekers.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ook hommels gebruiken gereedschappen - Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hommels blijken spontaan voorwerpen als gereedschap te kunnen gebruiken om problemen op te lossen, zo ontdekten onderzoekers.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-05T13:15:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Hommels-op-kunstbloem.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"338\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"arno s\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"arno s\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"arno s\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"headline\":\"Ook hommels gebruiken gereedschappen\",\"datePublished\":\"2026-06-05T13:15:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/\"},\"wordCount\":466,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Hommels-op-kunstbloem.jpg\",\"keywords\":[\"cognitieve vaardigheden\",\"gereedschap\",\"hommels\",\"hulpmiddelen\",\"problemen oplossen\",\"spontaan\"],\"articleSection\":[\"biologie\",\"gedrag\",\"hersens\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/\",\"name\":\"Ook hommels gebruiken gereedschappen - Geleerd uitschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Hommels-op-kunstbloem.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-05T13:15:15+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"description\":\"Hommels blijken spontaan voorwerpen als gereedschap te kunnen gebruiken om problemen op te lossen, zo ontdekten onderzoekers.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Hommels-op-kunstbloem.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Hommels-op-kunstbloem.jpg\",\"width\":338,\"height\":330,\"caption\":\"Twee hommels op een kunstbloem (afb: Antonia Schumann et. al)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/05\\\/06\\\/2026\\\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ook hommels gebruiken gereedschappen\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\",\"name\":\"Geleerd uitschot\",\"description\":\"Over wetenschap en ander vermaak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\",\"name\":\"arno s\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"arno s\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ook hommels gebruiken gereedschappen - Geleerd uitschot","description":"Hommels blijken spontaan voorwerpen als gereedschap te kunnen gebruiken om problemen op te lossen, zo ontdekten onderzoekers.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Ook hommels gebruiken gereedschappen - Geleerd uitschot","og_description":"Hommels blijken spontaan voorwerpen als gereedschap te kunnen gebruiken om problemen op te lossen, zo ontdekten onderzoekers.","og_url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/","og_site_name":"Geleerd uitschot","article_published_time":"2026-06-05T13:15:15+00:00","og_image":[{"width":338,"height":330,"url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Hommels-op-kunstbloem.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"arno s","twitter_misc":{"Geschreven door":"arno s","Geschatte leestijd":"3 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/"},"author":{"name":"arno s","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"headline":"Ook hommels gebruiken gereedschappen","datePublished":"2026-06-05T13:15:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/"},"wordCount":466,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Hommels-op-kunstbloem.jpg","keywords":["cognitieve vaardigheden","gereedschap","hommels","hulpmiddelen","problemen oplossen","spontaan"],"articleSection":["biologie","gedrag","hersens"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/","name":"Ook hommels gebruiken gereedschappen - Geleerd uitschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Hommels-op-kunstbloem.jpg","datePublished":"2026-06-05T13:15:15+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"description":"Hommels blijken spontaan voorwerpen als gereedschap te kunnen gebruiken om problemen op te lossen, zo ontdekten onderzoekers.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Hommels-op-kunstbloem.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Hommels-op-kunstbloem.jpg","width":338,"height":330,"caption":"Twee hommels op een kunstbloem (afb: Antonia Schumann et. al)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/05\/06\/2026\/ook-hommels-gebruiken-gereedschappen\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ook hommels gebruiken gereedschappen"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/","name":"Geleerd uitschot","description":"Over wetenschap en ander vermaak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2","name":"arno s","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","caption":"arno s"},"sameAs":["http:\/\/www.arnoschrauwers.nl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17428,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17427\/revisions\/17428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}