{"id":6110,"date":"2015-12-11T23:50:43","date_gmt":"2015-12-11T21:50:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?p=6110"},"modified":"2015-12-11T23:52:19","modified_gmt":"2015-12-11T21:52:19","slug":"er","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/","title":{"rendered":"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie"},"content":{"rendered":"
\"Binnenkant

Het binnenste van de stellatorreactor (foto: IPP)<\/p><\/div>\n

Terwijl de bouw van de grote kernfusieproef-reactor ITER<\/a>\u00a0in Frankrijk ernstige vertraging heeft opgelopen, lijkt op andere plekken op de wereld stevig getimmerd te worden <\/a>aan d\u00e9 energievorm van de toekomst. Het is met enige ironie gesteld, omdat de enige constante in onderzoek aan kernfusie de tijd is die het nog zal duren voor die techniek in de praktijk gebracht zal worden: 50 jaar. Nu zijn ze in Duitsland weer aan de gang met fusie. In\u00a0de nieuwe fusiereactor Wendelstein\u00a07X heeft zich voor het eerst een plasma gevormd, een superhete, ionische gaswolk. Kernfusie is de techniek van de superlatieven, de zon op aarde.
\nEr is negen jaar aan de nieuwe installatie gewerkt (Wendelstein is overigens een berg uit de Beierse Alpen). De onderzoekers van het Max Planck-instituut voor plasmafyisca<\/a> in Greifswald zijn een jaar bezig geweest met het opstarten. Een mg helium werd in een 16 m grote ring gebracht en via een microgolfpuls van 1,8 MW op temperatuur gebracht. Het plasma werd met een camera in de gaten gehouden. De temperatuur zou eentiende s de 1 miljoen graden hebben bereikt. “We beginnen met een plasma van helium”, zegt Thomas Klinger, wetenschappelijk directeur van het project. Pas volgend jaar zal \u00a0met het eigenlijke onderzoeksprogramma worden begonnen en zal er met waterstof worden gewerkt. “Met helium is het makkelijker om een plasmatoestand te bereiken. Bovendien kunnen we met een heliumplasma het oppervlak reinigen.”
\nDe zon is \u00e9\u00e9n grote fusiereactor, waar bij hoge temperaturen waterstofkernen zich samenvoegen tot heliumkernen. Op aarde is dat alleen nog maar gelukt bij waterstofbommen, maar de kunst is die kernfusie in het gareel te houden. Die installatie in Greifwald is te klein om stroom op te wekken (maar kost desondanks toch \u20ac 400 miljoen), maar is groot genoeg om ingewikkelde magneetvelden te bestuderen. Plasma is een toestand waarbij de atoomkernen losraken van de elektronen. Het grote probleem, of misschien wel een van de grote problemen, bij kernfusie is dat gigantisch hete plasma verre van het aardse materiaal te houden, zoals de reactor zelf. Dat wordt gedaan door het plasma magnetisch ‘op te sluiten’. “We zij zeer tevreden”, zegt bedrijfsleider Hans-Stephan Bosch na de eerste proevendag. “Alles liep zoals voorzien.” In volgende experimenten zal de duur van de plasmaontladingen verlengd en bestudeerd worden hoe het heliumplasma het best tot stand komt. In januari wordt dan op waterstof overgeschakeld.<\/p>\n

De reactor in Duitsland is een stellator<\/a>, een type opsluiting dat al in de jaren 50 is ontwikkeld. Daarin wordt het magneetveld opgewekt om het plasma van de wanden van de reactor te houden. Bij de ITER in Frankrijk wordt daarvoor een tokamak<\/a>-reactor gebruikt die veel eenvoudiger van constructie is. Overigens zouden\u00a0ze in Zweden aan een vorm van ‘koude kernfusie’ werken waarbij die magnetische opsluiting niet eens nodig zou zijn.<\/a> We gaan het zien. In Duitsland zijn ze zeker nog heel wat jaren aan het speuren.<\/p>\n

Bron: der Spiegel<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In het Duitse Greifswald is de proefreactor voor kernfusie Wendelstein X7 (kosten \u20ac 400 miljoen) opgestart door de verwarming van 1 mg helium tot zo’n 1 miljoen graden. Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,63],"tags":[319,318,4036,2381,320],"class_list":["post-6110","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-energie","category-kernenergie","tag-iter","tag-kernfusie","tag-stellator","tag-tokamak","tag-wendelstein-7-x"],"yoast_head":"\nEr lijkt muziek te zitten in kernfusie - Geleerd uitschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie - Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"In het Duitse Greifswald is de proefreactor voor kernfusie Wendelstein X7 (kosten \u20ac 400 miljoen) opgestart door de verwarming van 1 mg helium tot zo'n 1 miljoen graden. Lees verder →\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-12-11T21:50:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-12-11T21:52:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"arno s\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"arno s\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"arno s\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"headline\":\"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie\",\"datePublished\":\"2015-12-11T21:50:43+00:00\",\"dateModified\":\"2015-12-11T21:52:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/\"},\"wordCount\":495,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg\",\"keywords\":[\"ITER\",\"kernfusie\",\"stellator\",\"tokamak\",\"Wendelstein 7-X\"],\"articleSection\":[\"energie\",\"kernenergie\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/\",\"name\":\"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie - Geleerd uitschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg\",\"datePublished\":\"2015-12-11T21:50:43+00:00\",\"dateModified\":\"2015-12-11T21:52:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/12\\\/2015\\\/er\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\",\"name\":\"Geleerd uitschot\",\"description\":\"Over wetenschap en ander vermaak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\",\"name\":\"arno s\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"arno s\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie - Geleerd uitschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie - Geleerd uitschot","og_description":"In het Duitse Greifswald is de proefreactor voor kernfusie Wendelstein X7 (kosten \u20ac 400 miljoen) opgestart door de verwarming van 1 mg helium tot zo'n 1 miljoen graden. Lees verder →","og_url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/","og_site_name":"Geleerd uitschot","article_published_time":"2015-12-11T21:50:43+00:00","article_modified_time":"2015-12-11T21:52:19+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"arno s","twitter_misc":{"Geschreven door":"arno s","Geschatte leestijd":"2 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/"},"author":{"name":"arno s","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"headline":"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie","datePublished":"2015-12-11T21:50:43+00:00","dateModified":"2015-12-11T21:52:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/"},"wordCount":495,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg","keywords":["ITER","kernfusie","stellator","tokamak","Wendelstein 7-X"],"articleSection":["energie","kernenergie"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/","name":"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie - Geleerd uitschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg","datePublished":"2015-12-11T21:50:43+00:00","dateModified":"2015-12-11T21:52:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Binnenste-Wendelstein-7X.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/12\/2015\/er\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Er lijkt muziek te zitten in kernfusie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/","name":"Geleerd uitschot","description":"Over wetenschap en ander vermaak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2","name":"arno s","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","caption":"arno s"},"sameAs":["http:\/\/www.arnoschrauwers.nl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6110"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6117,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6110\/revisions\/6117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}