{"id":7492,"date":"2016-09-23T23:36:58","date_gmt":"2016-09-23T21:36:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?p=7492"},"modified":"2016-09-23T23:36:58","modified_gmt":"2016-09-23T21:36:58","slug":"verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/","title":{"rendered":"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt"},"content":{"rendered":"
\"De

Het digitaal afgerolde manuscript. Rechts de verbrande rol. Ter vergelijking een dollarmunt van 1 cent (afb: Brent Seales)<\/p><\/div>\n

Het zijn thorarollen met Hebreeuwse\u00a0religieuze teksten, de rollen van En-Gedi <\/a>(de vindplaats) die dateren uit de tweede of derde eeuw na Christus. Zijn waren helaas toen ze in 1970 werden gevonden al verbrand. Nu is het met behulp van computertomografie<\/a> (ct) en een hoop algoritmes gelukt de rollen te lezen<\/a>, zonder ze te \u00a0hoeven ontrollen.<\/p>\n

De rollen werden ontdekt in 1970 bij opgravingen in het Isra\u00eblische En-Gedi. Vorig jaar werd al verklapt <\/a>door het Isra\u00eblische ministerie van oudheden dat het was gelukt delen van de volledig verkoolde rollen te lezen. Nu vertellen de Amerikaanse en Isra\u00eblische onderzoekers hoe ze dat gelukt is.
\nLang werden de rollen als verloren beschouwd. De rollen uit de synagoge van En-Gedi zouden bij het minste of geringste verkrummelen. Daarom zijn ze ook decennialang achter gesloten deuren bewaard. Nu is met behulp van computertomografie en algoritmen het manuscript leesbaar gemaakt. Daarbij is het een geluk dat het perkament (dierenhuid) er voor de tomograaf er anders uit ziet dan de metaalhoudende inkt. Eerst moet bepaald worden wat waar staat, vervolgens moeten de teksten worden onderscheiden en rechtgetrokken, die vervolgens achter elkaar worden gezet.<\/p>\n

Dode Zeerollen<\/h2>\n

Voor zover de onderzoekers de rollen hebben kunnen ontcijferen gaat het om een passage uit het derde boek van Mozes. Dat klinkt vreemd, maar zelfs bekende teksten kunnen interessant zijn<\/a> voor onderzoekers. De rollen van En-Gedi zijn jonger dan de befaamde Dode Zee-rollen<\/a>, maar hun ouderdom is toch zeer respectabel. Met deze verschillende bronnen kan worden bekeken hoe de bijbelse teksten zich in de loop der eeuwen hebben ontwikkeld.
\nDe Franse onderzoeker Emmanuel Brun<\/a> was zeer aangedaan door de bekendmaking. Het was hem met een speciale vorm van computertomografie bij\u00a0de Europese synchrotronfaciliteit in Grenoble gelukt\u00a0enkele letters zichtbaar te maken in een oude tekstrol. Hij wil met onderzoeker William Brent Seales<\/a>, een van de wetenschappers die een belangrijke bijdrage heeft geleverd met zijn algoritmes, nu vooruitgang proberen te boeken bij de volledige ontcijfering van de rol uit de Romeinse stad Herculaneum<\/a>. Het probleem is alleen dat het contrast tussen de niet-metallische inkt en het perkament veel geringer is dan bij de Isra\u00eblische schriftrollen.<\/p>\n

Bron: Neuer Z\u00fcrcher Zeitung<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen. Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[179,623,979,304],"tags":[2938,3224,4921,4920,4923,4922,4919],"class_list":["post-7492","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beeldtechniek","category-computers","category-geschiedenis","category-oudheid","tag-algoritme","tag-computertomografie","tag-dode-zeerollen","tag-en-gedi","tag-herculaneum","tag-schriftrollen","tag-thorarollen"],"yoast_head":"\nVerbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt - Geleerd uitschot<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt - Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-09-23T21:36:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"arno s\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"arno s\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"arno s\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"headline\":\"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt\",\"datePublished\":\"2016-09-23T21:36:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/\"},\"wordCount\":390,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png\",\"keywords\":[\"algoritme\",\"computertomografie\",\"Dode Zeerollen\",\"En-Gedi\",\"Herculaneum\",\"schriftrollen\",\"thorarollen\"],\"articleSection\":[\"beeldtechniek\",\"computers\",\"geschiedenis\",\"oudheid\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/\",\"name\":\"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt - Geleerd uitschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png\",\"datePublished\":\"2016-09-23T21:36:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"description\":\"Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/23\\\/09\\\/2016\\\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\",\"name\":\"Geleerd uitschot\",\"description\":\"Over wetenschap en ander vermaak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\",\"name\":\"arno s\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"arno s\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt - Geleerd uitschot","description":"Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt - Geleerd uitschot","og_description":"Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen.","og_url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/","og_site_name":"Geleerd uitschot","article_published_time":"2016-09-23T21:36:58+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png","type":"","width":"","height":""}],"author":"arno s","twitter_misc":{"Geschreven door":"arno s","Geschatte leestijd":"2 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/"},"author":{"name":"arno s","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"headline":"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt","datePublished":"2016-09-23T21:36:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/"},"wordCount":390,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png","keywords":["algoritme","computertomografie","Dode Zeerollen","En-Gedi","Herculaneum","schriftrollen","thorarollen"],"articleSection":["beeldtechniek","computers","geschiedenis","oudheid"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/","name":"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt - Geleerd uitschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png","datePublished":"2016-09-23T21:36:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"description":"Onderzoekers hebben met behulp van computertomografie en een hoop algoritmes de tekst leesbaar gemaakt op verbrande thorarollen.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png","contentUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Schriftrollen-van-En-Gedi.png"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/23\/09\/2016\/verbrande-thorarollen-ct-leesbaar-gemaakt\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Verbrande thorarollen met ct leesbaar gemaakt"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/","name":"Geleerd uitschot","description":"Over wetenschap en ander vermaak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2","name":"arno s","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","caption":"arno s"},"sameAs":["http:\/\/www.arnoschrauwers.nl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7494,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7492\/revisions\/7494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}