{"id":8763,"date":"2017-10-11T00:52:05","date_gmt":"2017-10-10T22:52:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?p=8763"},"modified":"2017-10-11T00:52:05","modified_gmt":"2017-10-10T22:52:05","slug":"energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/","title":{"rendered":"Energie stroomt anders door er naar te kijken"},"content":{"rendered":"
\"Thermodynamisch

Thermodynamisch transportapparaat<\/p><\/div>\n

Welkom in de wondere wereld van de kwantumme-chanica. Onderzoekers uit, onder meer, Duitsland en Baskenland (Sp) hebben aangetoond dat energie of deeltjes van richting (kunnen) veranderen door waarneming (op macroschaal is dat kijken, bijvoorbeeld). Volgens de aloude thermodynamica<\/a> stroomt de energie (warmte) van heet naar koud of water van hoog naar laag. Dat gebeurt ook in kwantumsystemen, maar een kwantumwaarnemer kan dat veranderen<\/a>. Hoe kan dat? Tip: waarneming is geen energieloos proces.\u00a0Je kunt de stroom van een rivier niet de andere kant op kijken. Iets soortgelijks voor elektrische stroom. Die stromen volgen de wetten van de thermodynamica. Dat gebeurt ook in de kwantumwereld, maar daar heeft kijken\/waarnemen wel degelijk invloed op de stroomrichting van deeltjes of energie.<\/p>\n

Volgens \u00c1ngel Rubio<\/a>, verbonden aan de Baskische universiteit UPV\/EHU en directeur van het Max Planck-instituut in Hamburg, is dat niet in strijd met fundamentele natuurkundewetten. Ook is er bij het genoemde voorval geen energie uit niets ontstaan. Met een waarnemer breng je een obstakel in het systeem, legt Rubio uit. Alsof je een pijpleiding wil afsluiten waardoor water stroomt. Uiteindelijk kan dat leiden tot de omkering van de waterstroom. Sorry, Rubio, maar ik zit nog steeds met het idee dat kijken\/waarnemen geen energieloos proces is, maar ik ben geen geleerde laat staan een kwantumdeskundige.<\/p>\n

Onderzoekers waren verbaasd toen ze dat fenomeen ontdekten (onderzoekers zijn ook gewone mensen). Ze hebben hun idee\u00ebn getest op een apparaat dat kwantumdeeltjes transporteert: een thermodynamische transporteur. Rubio: “Aanvankelijk dachten we dat we fout zaten. We hadden verwacht dat we veranderingen zouden waarnemen en dat het mogelijk was het transport stil te zetten, maar niet dat de stroom zich helemaal zou omkeren.”
\nDie verandering van stroomrichting kan worden gestuurd door de plaats van de waarnemer te veranderen. Er zijn echter specifieke gebiedjes waar dat niet gebeurt. De kwantummechanica blijft verbazen.<\/p>\n

Toepassingen<\/h2>\n

Als je warmte of een deeltjesstroom kunt sturen door waarneming, dan zou je daar allerlei toepassingen bij kunnen bedenken, maar Rubio denkt dat die nog wel een eind weg liggen. “We werken vanuit een theoretisch perspectief. We hebben een eenvoudig model voorgesteld en de theorie kan makkelijk worden geverifieerd aangezien alle energie en entropie worden behouden. Zo’n proef doen is een ander verhaal. Zo’n apparaat bestaat en dat in productie brengen is te doen, maar het is nu niet mogelijk dat op een beheerste manier te doen.”<\/p>\n

Bron: Alpha Galileo<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

n de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden. Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,1262],"tags":[5745,5746,5744],"class_list":["post-8763","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-energie","category-kwantummechanica","tag-energiestroom","tag-thermodynamica","tag-wondere-wereld"],"yoast_head":"\nEnergie stroomt anders door er naar te kijken - Geleerd uitschot<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"In de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Energie stroomt anders door er naar te kijken - Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"In de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Geleerd uitschot\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-10-10T22:52:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"arno s\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"arno s\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"arno s\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"headline\":\"Energie stroomt anders door er naar te kijken\",\"datePublished\":\"2017-10-10T22:52:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/\"},\"wordCount\":414,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg\",\"keywords\":[\"energiestroom\",\"thermodynamica\",\"wondere wereld\"],\"articleSection\":[\"energie\",\"kwantummechanica\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/\",\"name\":\"Energie stroomt anders door er naar te kijken - Geleerd uitschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg\",\"datePublished\":\"2017-10-10T22:52:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\"},\"description\":\"In de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/11\\\/10\\\/2017\\\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Energie stroomt anders door er naar te kijken\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/\",\"name\":\"Geleerd uitschot\",\"description\":\"Over wetenschap en ander vermaak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\\\/weblog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2\",\"name\":\"arno s\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"arno s\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.arnoschrauwers.nl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Energie stroomt anders door er naar te kijken - Geleerd uitschot","description":"In de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Energie stroomt anders door er naar te kijken - Geleerd uitschot","og_description":"In de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden.","og_url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/","og_site_name":"Geleerd uitschot","article_published_time":"2017-10-10T22:52:05+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"arno s","twitter_misc":{"Geschreven door":"arno s","Geschatte leestijd":"2 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/"},"author":{"name":"arno s","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"headline":"Energie stroomt anders door er naar te kijken","datePublished":"2017-10-10T22:52:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/"},"wordCount":414,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg","keywords":["energiestroom","thermodynamica","wondere wereld"],"articleSection":["energie","kwantummechanica"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/","name":"Energie stroomt anders door er naar te kijken - Geleerd uitschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg","datePublished":"2017-10-10T22:52:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2"},"description":"In de wondere wereld van de kwantummechanica kun je de stroomrichting omkeren door er naar te kijken. Het moet niet gekker worden.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/Thermodynamisch-transportapparaat.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/11\/10\/2017\/energie-stroomt-anders-door-er-naar-te-kijken\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Energie stroomt anders door er naar te kijken"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#website","url":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/","name":"Geleerd uitschot","description":"Over wetenschap en ander vermaak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/#\/schema\/person\/8c74e34597e3e2a46ff9b2fb8483fde2","name":"arno s","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bb84bca689a0564d3856b4db510b1c81bd818da9cf10a0ca85a6a84687de5ad3?s=96&d=blank&r=g","caption":"arno s"},"sameAs":["http:\/\/www.arnoschrauwers.nl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8763"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8767,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8763\/revisions\/8767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arnoschrauwers.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}