Een rechtvaardige en leefbare wereld voor de mens is mogelijk zonder aardse grenzen te overschrijden, stellen Piketty en de zijnen (afb: globalworldproject.wid.world)
Stel je een toekomst voor waarin iedereen genoeg heeft, op een planeet die leefbaar blijft, zo begint een persbericht van de universiteit van Melbourne. Dat is mogelijk, stellen opstellers van het Wereldrechtrapport onder aanvoering van de Franse ‘dwarsligger’ Thomas Piketty. Dat maakte hij samen met 45 minder bekende auteurs met medewerking van nog eens 200 onderzoekers, maar ik vrees dat die het dan alleen over mensen hebben, die zogenaamd slimme apen.
Gezien de lauwe geestdrift waarmee de wereld de dreigende klimaatontwrichting bestrijden is het moeilijk te geloven dat er nog ergens lichtpuntjes te vinden zijn, maar het rapport schetst een mogelijke toekomst in 2100 waarin het gemiddelde wereldinkomen € 5000 per persoon per maand bedraagt terwijl de opwarming van de aarde beperkt blijft tot minder dan 2°C.
Dan zullen wij ‘slimme’ apen) wel wat aan onze eetgewoonten moeten doen, aan de verschillende belastingsstelsels en financiële systemen en zullen we het minder in het materiële maar meer in het immatriële moeten zoeken, vinden de opstellers.
JA en dan wordt het lastig. Hoe bereid is de mens in de rijke landen zins zijn overdadige leven er aan te geven (zonder dat hij daarmee een slecht leven krijgt, overigens). In een wereld waarin de Verenigde Staten zich meer met oorlogvoeren en het ‘versoepelen’ of afschaffenvan milieu- klimaatmaatregelen bezighouden, dan zich druk te maken over de toekomst van de wereld en de mensheid. Niet alleen de VS bezuinigen op ontwikkelinghulp. Ook in Europa is dat haast een vies woord geworden.
Dat zagen we al tijdens de VN-conferentie over financiering voor ontwikkeling, het Bridgetown-initiatief over de internationale architectuur voor ontwikkelings- en klimaatfinanciering en het VN-verdrag inzake belastingheffing, schrijft het persbericht.
Het rapport brengt deze elementen samen in een manifest voor een rechtvaardige verdeling van economische en ecologische hulpbronnen. Het verbindt ook gebieden die vaak als afzonderlijk worden beschouwd en koppelt de leefbaarheid van de planeet aan ongelijkheid op nationaal en internationaal niveau.
Ecologische grenzen
De kernboodschap van het rapport, stelt het persbericht, is dat het behouden van ecologische grenzen vereist dat de ongelijkheid op beide fronten wordt verminderd, met name door miljardairs en de rijkste mensen in de rijkste landen meer te belasten om de wereldwijde energietransitie te financieren. Daar zou iedereen rijker van worden, ook die schaamteloos miljarden graaiende rijken.
Waarom zouden we almaar moet hebben? Dat lijkt een onontkoombaar voortvloeisel uit het kapitalistische systeem dat wereldwijd leidend (ik=as schreef bijna lijdend) is.
Dat betekent minder werken en minder consumeren, terwijl de groei verschuift van vervuilende sectoren zoals de bouw en de industrie naar gezondheidszorg, onderwijs, vrije tijd en cultuur. Het halveren van de werkuren zou het gezins- en gemeenschapsleven ingrijpend veranderen.
Of dit alles werkelijkheid wordt, hangt af van de politieke mobilisatie. Gedurfde hervormingen zijn wellicht makkelijker te ondersteunen dan conservatieve, omdat ze iets bieden waarvoor het de moeite waard is om te vechten. Piketty zelf koestert geen illusies en zei in een vraaggesprek met the Guardian dat er een enorme culturele, intellectuele en politieke strijd gaande is dat we daarin allen een rol te spelen hebben.
Dat het kan is te zien in de Scandinavische landen waarin de kloof tussen de hoogste en laagste inkomens is verkleind tot enkele van de meest gelijke samenlevingen ter wereld, stelt het persbericht. Toch bevinden die landen zich alle in het rijke deel van de wereld die meer van de aardse natuurbronnen gebruiken dan hun aandeel groot is.
De opstellers denken dat deze gelijkheidsstrijd op weg naar een rechtvaardige wereld goed is te combineren met het bestrijden van andere crises. “Het is goed om te weten dat we een gelijke wereld kunnen combineren met het naleven van de CO2-budgetten”, zegt milieu-econoom en mede-auteur van het rapport Cornelia Mohren. “Dat geeft me hoop.” Midden in de huidige polycrisis is hoop, gebaseerd op bewijs, het waard om aan vast te houden, pleiten de opstellers.
Bron: phys.org