Illegale gouddelvers in Amazonegebied opgepakt

Goudwinning vernielt veengebieden in Madre de Diosvlakte

De verwoestende uitwerking van goudwinning in de Madre de Diosvlakte in Zuid-Peru (afb: John Householder et al./Environmental Research)

Politie en openbaar ministerie uit Brazilië, Frans-Guyana, Guyana en Suriname hebben bijna 200 mensen gearresteerd tijdens hun eerste gezamenlijke grensoverschrij-dende operatie tegen illegale goudwinning in het Amazonegebied. De grootschalige operatie werd ondersteund door Interpol, de EU en de Nederlandse ‘milieupolitie’. Er werden meer dan 24 500 controles uitgevoerd op voertuigen en personen in afgelegen grensgebieden. Hierbij werden contant geld, onbewerkt goud, kwik, vuurwapens, drugs en mijnbouwapparatuur in beslag genomen, aldus Interpol Lees verder

Watervoorziening in de wereld zou bankroet zijn

Kwetsbaarheidsindex water in 2023

Problemen met (drink)watervoorziening wereldwijd in 2023, hoe donkerder rood hoe erger (afb: Water Resources Vulnerability Monitor)

De wereld is voorbij een watercrisis en bevindt zich nu in een staat van wereldwijd waterbankroet, zo blijkt uit een nieuw rapport dat dinsdag is gepubliceerd door VN-onderzoekers. Al decennialang waarschuwden wetenschappers, beleidsmakers en de media voor een wereldwijde watercrisis, maar daar is volgens de VN-onderzoekers weinig mee gedaan. Wat zich nu echter in veel regio’s aftekent, is een aanhoudend tekort, waardoor watersystemen niet langer realistisch kunnen terugkeren naar hun oude niveau. Lees verder

Onbreekbaar? Kwantumcomputers kunnen wel eens akelig lek zijn

Gosh en Upadhyay over veiligheid kwantumsystemen

Gosh (r) en Upadhyay (afb: univ. van Pennsylvanië)

Er wordt al lang gezwateld over de geweldige capaciteiten van kwantumcomputers, maar voorlopig moeten ze nog maar eerst eens bewijzen dat ze meer kunnen dan die domme digitale rekentuigen. Zo zouden ze niet te kraken zijn, maar al eerder is daar al aan getwijfeld. Hun veronderstelde grote kracht zou ze juist kwetsbaar maken. Nieuw onderzoek van de universiteit van Pennsylvanië zou hebben aangetoond dat de huidige kwantumrekentuigen niet alleen futuristisch zijn, maar ook potentiële goudmijnen voor e-krakers. Er zouden niet alleen zwakke plekken in de programmatuur kunnen zitten, maar ook diep in de het fysieke systeem zelf, aldus de onderzoekers. Lees verder

Tripletsupergeleiding voor kwantumrekenen verwezenlijkt

Hogetemperatuursupergeleiders

Veel hoger dan 196 K (-77°C) bij atmosferische druk zijn de ‘hoge’temperatuursupergeleiders nog niet gekomen, wel bij (extreem) hoge druk. Voor praktisch gebruik zijn vooralsnog alleen materialen supergeleidend die maar een handvol graden boven het absolute nulpunt liggen. (afb: WikiMedia Commons)

Kwantumrekenen zou de grote sprong voorwaarts zijn op het gebied com-putertechniek, maar voorlopig lijkt die droomtoekomst maar steeds niet dichterbij te komen. Allerlei problemen die (vooral) te maken met het ‘wiebelige’ (onvoorziene en foutbevorderende) van die techniek gooien steeds weer roet in het eten van deze (gedachte) wondertechniek. Nu schijnt er dan toch een ‘heilige graal’ verwezenlijkt te zijn (mij=as overigens geheel onbekend): de tripletsupergeleiding. Dat zou kwantumrekenen aanzienlijk energiezuiniger maken. Lees verder

Lichaamsvet helpt je (ook) gezond te blijven

Vet Amerikaans

Vet(cellen) doe(t/n) niet alleen slechte dingen

Als je dacht dat lichaamsvet slechts een opslagplaats voor overtollige calorieën is, dan heb je het mis, stellen onderzoeksters. Onderzoek zou hebben uitgewezen dat het een belangrijke rol speelt in onze gezondheid, maar op een complexe manier. Dat lichaamsvet zou onze botten gezond houden, heeft invloed op onze stemming en nu lijkt het er op dat het ook de bloeddruk en de afweer reguleert. Lees verder

Het vreemde stof water blijft verbazen

Opengewerkte ijsreuzen Uranus en Neptunus

Opengewerkte ijsreuzen (afb: WikiMedia Commons)

Water is maar een heel eenvoudig molecuul met twee waterstofatomen en een zuurstofatoom: H2O.
Bij extreme druk en temperatuur wordt water superionisch; een vaste stof die zich gedeeltelijk als een vloeistof gedraagt ​​en elektriciteit geleidt. Het idee is dat deze op aarde ongebruikelijke vorm de magneetvelden van Uranus en Neptunus beïnvloedt en mogelijk de meest voorkomende vorm van water in ons zonnestelsel is. Nieuwe, zeer nauwkeurige experimenten tonen aan dat de atoomstructuur veel complexer is dan verwacht, met verschillende kristalpatronen in plaats van één kristalstructuur. Deze ontdekking herschrijft modellen van ijsplaneten, stellen de onderzoekers. Lees verder

“Redt de Wikipedia van de piraterij van de grote taalmodellen”

Dariusz Jemielniak

Dariusz Jemielniak (afb: WikiMedia Commons)

Wetenschappers hebben altijd wat neergekeken op de Wikipedia, de wereldwijde webencyclopedie die door zijn gebruikers wordt bijgehouden. Dat is volgens hoogleraar bedrijfskunde Dariusz Jemielniak in Nature niet terecht, want die ‘allemansencyclopedie’ doet niet of nauwelijks onder voor de alomgeprezen Encyclopaedia Britannica.
Nu dreigt er ontmanteling door praterij van grote taalmodellen op de in dat webboek opgeslagen kennis. Die grote taalmodellen met ChatGPT als bekendste lepelen de kennis uit de WikiPedia’s op zonder daar ooit een bijdrage aan geleverd te hebben en spuiten die weer uit zonder vermelding van de bron. Een ondergang dreigt, stelt Jemielniak. Hij roept de wetenschappers op de wereldwijd meest geraadpleegde encyclopedie te redden. Lees verder

Met een nieuw FAS-gen maakt een gist palmolievetzuren

Palmolievervanger?

Daar vetzuursynthase (FAS) te veranderen kunnen gisten palmolievetzuren aanmaken (afb: Martin Grininger et al./Nature Chemical Biology)

Palm– of kokosolie wordt veel gebruikt: voor wasmiddelen, mascara of chocola. Palmolieplantages en in mindere mate plantage met kojospalmen zijn echter slecht voor natuur en klimaat, aangezien veel van die plantages regenwoud verdringen. Nu hebben onderzoekers rond Martin Grininger van de Goethuniversiteit een mogelijke oplossing voor dat probleem gevonden: laat een gist de vetzuren maken die in palm- en/of kokosolie zitten. Dat scheelt een hoop natuur (met alle gevolgen van dien) al moet er nog wel het een en ander aan gesleuteld worden om die mogelijke oplossing in de praktijk te brengen. Lees verder

Groenlandse haai heeft nauwelijks last van veroudering netvlies, al is ie 400 jaar

Groenlandse haai

Groenlandse haaien kunnen heel oud worden, tot wel meer dan 400 jaar


De Groenlandse haai is een op-merkelijk beest dat zo’n vierhon-derd jaar oud zou kunnen worden en tot op grote diepte, tot zo’n 3000 m (de WikiPedia houdt het op 2200 m), in de nog koele wateren rond de Noordpool leeft. Op die diepte is het vrij duister en je zou verwachten dat die haaiensoort zijn ogen in iedergeval grotendeels kwijt zou raken. Dat is allesbehalve het geval, zagen onderzoek-sters rond Dorota Skowronska-Krawczyk van de universiteit van Californië in Irvine (UCI), door de ogen van een Groenlandse haai te bekijken. Je vraagt je dan af wat er met de rest van het 150 jaar oude beest is gebeurd. Lees verder

Onderzoekers zouden weten hoe hersens herinneringen vastleggen

Onze hersens moeten in staat zijn om de inhoud van een herinnering te koppelen aan de omstandigheden waarin die plaatsvond. Onderzoekers in Bonn zouden nu ontdekt hebben hoe het menselijk brein twee verschillende groepen neuronen gebruikt om inhoud en context afzonderlijk op te slaan. Deze groepen zenuwcellen werken op een gecoördineerde manier samen om herinneringen te vormen. Lees verder