Onderzoekers hebben een opmerkelijk stabiel kwantumversleutelingssysteem (zeggen ze zelf) gedemonstreerd dat werkte over meer dan 120 kilometer glasvezel. Door gebruik te maken van minuscule halfgeleider-kwantumstippen die op aanvraag afzonderlijke lichtdeeltjes uitzenden, bereikten ze een van de hoogste veilige sleutelsnelheden tot nu toe voor dit type technologie, terwijl het systeem meer dan zes uur ononderbroken bleef werken zonder handmatige aanpassingen. Lees verder
Ultrageluid vernietigt corona- en griepvirussen zonder cellen te deren

Het coronavirus (afb: WikiMedia Commons)
Onderzoekers van, onder meer, de universiteit van São Paulo (USP) in Brazilië hebben ontdekt dat hoogfrequente ultrasone golven, vergelijkbaar met die gebruikt bij medische onderzoeken, virussen zoals SARS-CoV-2 en H1N1 kunnen vernietigen zonder menselijke cellen te beschadigen. Lees verder
Verdraaide flinterdunne materialen maken rekentuig zuiniger

Magnonen, verkregen door dunne antiferromagnetische lagen ten opzichte van elkaar te draaien, zouden elektronica aanzienlijk energiezuiniger maken (afb: Anna Delin et al./Nano Letters)
Een recente studie toont een nieuwe en potentieel energiezuinigere manier om informatie te verzenden binnen elektronische systemen zoals in computers en telefoons. Daarbij wordt geen gebruik gemaakt van elektrische stromen of externe magnetische velden. Centraal in deze belofte zijn magnetische signalen (oftewel magnonen). Lees verder
Vogels lijken banger voor vrouwen dan voor mannen

Huismus (afb: WikiMedia Commons)
Er zijn altijd van die onderzoekjes waarvan je denkt: zou dat kunnen kloppen? Onderzoekers van de Britse ecologische vereniging zouden hebben uitgevogeld dat vogels eerder wegvliegen voor vrouwen dan voor mannen. Mannen ‘mochten’ dichterbij komen. Lijkt mij(=as) vreemd, als je bedenkt dat toch vooral mannen op vogels jagen. Overigens moet erbij verteld worden dat het gaat om stadsvogels. Zo was de merel ooit een schuwe bosvogel, maar komt die nu vooral in de stad voor en is nauwelijks schuw meer. Lees verder
Stadslandbouw zou 28% van groentevraag Europa kunnen dekken

Mogelijkheden stadslandbouw in Europa. Rood=veel, blauw=weinig) (afb: Prajal Pradhan et al./Sustainable Cities and Society)
Volgens een nieuwe studie van onderzoekers uit Nederland en Duitsland zou stadslandbouw in Europese steden jaarlijks tot 20 miljoen ton groenten kunnen produceren. Dit zou overeenkomen met bijna een derde van de huidige groenteproductie in de regio. In de studie bekeken de onderzoekers het potentieel van stedelijke landbouw voor 840 steden in 30 Europese landen. Lees verder
Ki-systemen veiliger laten programmeren voor wetenschappelijk gebruik

Terok moet programmeurs helpen bij veiliger maken van de code (afb: A. Knüpfer/CASUS)
Grote taalmodellen (LLM’s in Engelse afko) worden al veelvuldig gebruikt voor programmeerwerk. Mogelijkheden zoals het uitvoeren van de gemaakte code of het manipuleren van bestanden zouden de productiviteit nog verder verhogen, schrijft het Helmholtzcentrum. Ki-systemen (vaak ‘agenten’ of ‘agents’ genoemd) die dit kunnen, bestaan al. Die hebben echter beperkingen, met name op het gebied van beveiliging en gegevensbescherming, wat hun wijdverspreide toepassing in de academische wereld en het bedrijfsleven belemmert. Onderzoekers van het Helmholtzcentrum Dresden-Rossendorf (HZDR) ontwikkelden Terok dat programmeurs helpt om het resultaat veiliger te maken. Lees verder
Afweerreactie van T-cellen helder in beeld gebracht

T-cel-reactie in beeld gebracht met de cryo-expansiemicroscopie (cryo-ExM) (afb: Virginie Hamel et al’/Cel Reports)
Cytotoxische T-cellen zijn de gespecialiseerde ‘doders’ van het lichaam, die besmette of kankercellen nauwkeurig elimineren. Hun werking berust op een gespecialiseerde uitwisselings-plaats, de zogenaamde ‘immuunsynaps’, waar ze actieve moleculen vrijge-ven om de doelcel te vernietigen zonder naburige cellen te bescha-digen. Tot nu toe was de complexe organisatie van deze structuren moeilijk te observeren. Onderzoeksters van de universiteit van Genève (UNIGE) en het academische ziekenhuis van Lausanne (CHUV) hebben nu een methode gevonden om dat afweerproces zichtbaar te maken. De studie zou het zicht op nieuwe behandelingen op het gebied van afweer en kanker mogelijk maken, stellen de onderzoeksters. Lees verder
Het lijkt er op dat ftalaten de kans op borstkanker vergroten

De structuurformule van di- of bis(2-ethylhexyl)ftalaat (DEHP) (afb: WikiMedia Commons)
Ftalaten, die gebruikt worden als weekmakers in bepaalde kunststoffen zoals PVC, lijken de kans op borstkanker te vergroten, zo lijkt het resultaat van een langlopend onderzoek te zijn bij 364 vrouwen. Ftalaten zouden verstorend zijn voor hormonen. Een keihard resultaat vaststellen is erg moeilijk bij dit soort onderzoek. Lees verder
Onderzoekers volgen vorming netwerken in de hippocampus

Hippocampus met daarin de getande winding (gyrus dentatus)
De hippocampus is een belangrijk hersengebied voor geheugenvorming en ruimtelijke oriëntatie. Het zet kortetermijnher-inneringen om in langetermijnherin-neringen en bevordert zo het herbeleven van ervaringen. Een groep onderzoe-kers onder leiding van Peter Jonas aan het Instituut voor Wetenschap en Technologie Oostenrijk (ISTA) volgde de vorming van netwerken in dat hersenonderdeel bij proefdieren. Lees verder
Hoe (on)praktisch is een DNA-computer?

Het idee van een praktische DNA-rekentuig dat opslag en verwerking combineert (afb: Yeongjae Choi et a.l/KAIST)