Theresa Barth, hoogleraar oogheelkunde (afb: Oogkliniek Regensburg)

Volgens de Duitse Oogheelkundige Vereniging (DOG) is roken een van de grootste vermijdbare gevaren voor de ooggezondheid. Tot 20% van alle nieuwe gevallen van blindheid bij mensen boven de 50 is toe te schrijven aan roken. Studies tonen ook aan dat roken het risico op ernstige oogziekten zoals leeftijdsgebonden maculadegeneratie (AMD), groene staar en vaatvernauwingen in sommige gevallen verdubbelt tot verviervoudigt. Kinderen van moeders die tijdens de zwangerschap roken, hebben ook een grotere kans op oogafwijkingen en zichtbeperkingen. Het goede nieuws: stoppen met roken vermindert het risico onmiddellijk en blijvend, op elke leeftijd, stelt DOG.
Veel oogziekten ontwikkelen zich geleidelijk, maar rokers versnellen deze processen enorm. De talloze giftige stoffen in tabaksrook tasten vrijwel alle structuren van het oog aan, belemmeren de bloedtoevoer in de haarvaten, bevorderen ontstekingen, beschadigen zenuwcellen en verhogen de zuurstofstress in het gevoelige weefsel. “Hoewel de risico’s voor hart en longen algemeen bekend zijn, wordt het effect van roken op het gezichtsvermogen in de publieke opinie aanzienlijk onderschat”, zegt DOG-expert Teresa Barth van de universitaire oogkliniek in Regensburg. Zelfs een paar sigaretten per dag kunnen meetbare schade veroorzaken.
De effecten zijn met name uitgesproken bij AMD. Roken verdubbelt of verdrievoudigt het risico op het ontwikkelen van AMD en de eerste tekenen van de ziekte verschijnen tot wel 10 jaar eerder. Het risico dat de ziekte zich ontwikkelt tot een bijzonder agressieve vorm, neovasculaire AMD, is meer dan vier keer zo hoog.
Gezien deze feiten doet de oogarts een oproep: “Een van de weinige factoren bij maculadegeneratie die je, naast voeding, zelf kunt beïnvloeden, in tegenstelling tot genetica, is roken. Iedereen met een erfelijk risico zou absoluut moeten stoppen.” Zelfs op hoge leeftijd is stoppen met roken nog steeds de moeite waard. “Stoppen met roken vertraagt ​​aantoonbaar de progressie van de ziekte en de ontwikkeling ervan naar een meer gevorderd stadium,” aldus Barth.

Roken verdubbelt het risico op het ontwikkelen van groene staar (glaucoom). Dit komt doordat tabaksrook de oogzenuw en de structuren die de oogdruk regelen direct beschadigt. Roken versnelt ook het verlies van zenuwvezels en daarmee het voortschrijden van de ziekte. Barth: “Bij glaucoom heb je relatief weinig controle, afgezien van het gebruik van oogdruppels, maar stoppen met roken heeft positieve effecten.” Het risico op glaucoom voor ex-rokers is slechts ongeveer 25% hoger dan dat van niet-rokers.

Ziekte van Graves en droge ogen

Roken verhoogt het risico op endocriene orbitopathie aanzienlijk. Deze aandoening uit zich bij de ziekte van Graves meestal als een uitgesproken uitpuiling van de oogbollen. Roken verergert aantoonbaar het verloop van deze auto-immuunziekte en medicijnen werken dan ook minder goed.
“Stoppen met roken is een van de essentiële basismaatregelen bij de ziekte van Graves”, stelt de oogarts. Hetzelfde geldt voor suikerziekte type 1. “Roken bevordert diabetische retinopathie (aantasting van het netvlies”, zegt Barth. “Mensen met diabetes zouden absoluut moeten stoppen.”
Ook de veelvoorkomende aandoening droge ogen wordt verergerd door tabaksrook. Ongeveer 15% van de bevolking heeft last van symptomen van het drogeogensyndroom. “Rook irriteert het oogoppervlak en bevordert ontstekingsprocessen. Actief en passief stoppen met roken kan de symptomen aanzienlijk verlichten”, meldt Barth.

Roken tijdens de zwangerschap heeft ook gevolgen voor de ogen van de volgende generatie. “Als een zwangere vrouw rookt, loopt het ongeboren kind een verhoogd risico op oogafwijkingen en zichtproblemen zoals bijziendheid of scheelzien”, stelt Barth. Uit gegevens blijkt dat kinderen van rokende moeders ook vaker in het ziekenhuis moeten worden opgenomen vanwege oogproblemen. “Daarom raden we aan om consequent af te zien van tabak en nicotineproducten, zelfs als je een zwangerschap plant”, aldus de oogarts. In dit verband wijst Barth erop dat er momenteel onvoldoende onderzoek is gedaan naar de effecten van e-sigaretten op de ooggezondheid, maar ze raadt het gebruik ervan nadrukkelijk af.

Grote invloed

“Geen enkele andere leefstijlfactor heeft zoveel invloed op de ogen als roken”, vat de oogarts samen. “Roken heeft een grotere effect dan voeding.(…) Stoppen met roken is een van de belangrijkste maatregelen om uw eigen gezichtsvermogen en dat van uw kinderen op de lange termijn te beschermen – en het is op elke leeftijd de moeite waard.”

Bron: scinexx.de