“Wetenschappers hebben het gelukkig vaak mis”

Haruko Obokata van het RIKEN-instituut

Haruko Obokata was met haar STAP-cellen vorig jaar even een wereldster

Op 28 februari 1998 werd in het eerbiedwaardige blad the Lancet een artikel gepubliceerd, waarin een verband werd gemaakt tussen gedragsstoornissen en inentingen tegen kinderziektes als mazelen, rode hond en de bof. De kinderen zouden daardoor autistisch zijn geworden. Het ging slechts om twaalf kinderen en het artikel moest worden teruggenomen. Dit artikel van (hoofd)auteur Andrew Wakefield zou er de oorzaak van zijn geweest dat nogal wat mensen gekant zijn tegen inentingen, een weerzin die nu in Amerika weer de kop op steekt. Wakefield bleek het mis te hebben. Gelukkig maar, beweert het Amerikaanse (web)blad Wired, want de mogelijkheid dat wetenschappers het fout hebben toont de deugdelijkheid en betrouwbaarheid van het bouwwerk dat wetenschap heet. Dat is gebaseerd op een proces van reproductie en falsificatie met een groeiende kennis als resultaat. Lees verder

Bankcultuur bevoordeelt gesjoemel

BankenZie je nou wel, het is nu ook wetenschappelijk bewezen, zal (bijna) iedereen zeggen: de cultuur bij banken bevordert oneerlijkheid. Tenminste dat is de uitkomst van een onderzoek van wetenschappers van de universiteit van Zürich (Zwit). Ze blijken oneerlijker dan mensen in andere bedrijfstakken of dan studenten, denken de Zwitserse onderzoekers te weten.
Lees verder

Spellen en weblabs in strijde tegen fraude en fouten

EteRNA: spelen met RNA

Spelen met RNA, de gang van het ontwerpproces in EteRNA (afb: PNAS)

Volgens Adrien Treuille van de Carnegie Mellon-universiteit en Rhiju Das van de Stanford-universiteit (beide in de VS), kunnen massale  ‘weblabs’ met behulp van videospellen fouten en fraude in de biowetenschappen of zelfs de hele wetenschap zo veel mogelijk uitbannen. Aan die weblabs zouden dan vele niet-professionele onderzoekers kunnen deelnemen. Volgens het tweetal is die spelachtige benadering wetenschappelijk deugdelijker dat de gebruikelijke praktijk in de wetenschappen waarbij er eerst een mogelijke verklaring voor een verschijnsel wordt geopperd, waarna wetenschapper die hypothese proefondervindelijk probeert te bewijzen. Ze publiceerden hun bevindingen op de webpagina’s van het blad Trends in Biochemical Sciences (waar ik het niet kan vinden). Eerder dit jaar schreven ze een soortgelijk artikel over hun RNA-massaproject EteRNA. Lees verder

Taalgebruik verraadt fraude

Diederik Stapel

Diederik Stapel, de Liegende Hollander

Diederik Stapel, de Liegende Hollander, die  fraude in tientallen artikelen heeft toegegeven, zou zich onbedoeld in die artikelen verraden hebben door zijn taalgebruik. Onderzoekers van de Amerikaanse Coronell-universiteit constateerden na bestudering van zijn artikelen dat hij meer wetenschappelijke termen gebruikte om de methoden te beschrijven als hij knoeide met gegevens of die verzonnen had dan als hij echte resultaten beschreef. Volgens de onderzoekers waren ze zo in 70% van de gevallen in staat een juiste voorspelling te doen over de frauduleusheid van artikelen. De onderzoekers gaan nu meer artikelen van wetenschappelijke fraudeurs onderzoeken.  Lees verder

Hoe betrouwbaar is de uitkomst van medisch onderzoek?

Betrouwbaar medisch onderzoekVooral medisch onderzoek kan verwachtingen bij mensen wekken die, achteraf gezien, niet waargemaakt kunnen worden of zelfs helemaal onterecht waren, omdat het niet deugde. Dan heb ik het niet eens over fraude. Het komt nogal eens voor dat de onderzoekers door de bomen het bos niet zien of dat ze verkeerde conclusies trekken omdat ze statistisch maar matig onderlegd zijn. Als ik zes keer zes gooi met een dobbelsteen, hoe groot is dat kans dat ik de zevende keer weer zes gooi? Volgens een artikel van de BBC stijgt het aantal teruggetrokken medische artikelen in wetenschappelijke bladen sterk: van 30 in 2000 naar 400 in 2010, terwijl het aantal geschreven artikelen in die periode maar met 44% steeg. De cijfers zouden van het wetenschapsblad Nature komen. Lees verder

Tamiflu werkt nauwelijks

Tamiflu-capsules

Ooit werd Tamiflu geïntroduceerd als wondermiddel.

Ik dacht eerlijk gezegd dat er op zijn minst al grote twijfels waren aan de werking van het griep’medicijn’ Tamiflu, maar moet vandaag uit the Guardian vernemen dat het nu kennelijk ‘officieel’ is. De Cochrane Collaboration, een wereldwijde organisatie van 14 000 wetenschappers, schijnt het voor elkaar gekregen te hebben om alle uitkomsten van klinische proeven met Tamiflu bijeen te garen. Alles optellend en aftrekkend zijn de academische speurneuzen tot de conclusie gekomen dat Tamiflu weinig of geen invloed heeft op griep of longontsteking. Lees verder

Uitgeverijen lozen waardeloze SCigen-artikelen

Noten van een SCigen-artikel

Noten van een SCigen-artikel

Geen schoner vermaak dan leedvermaak. Aan de andere kant is het natuurlijk pijnlijk (weer) te moeten constateren dat een belangrijke pijler onder de wetenschap, namelijk het openbaar maken van onderzoeks-gegevens, zo wankel blijkt te zijn. Al eerder is gebleken dat diverse wetenschappelijk tijdschriften zonder al te veel problemen onzinartikelen opnamen. Nu kondigen  uitgeverijen Springer en IEEE aan hun archieven van meer dan 120 onzinartikelen te schonen.  Lees verder

Rijwiel met hulpmotor

Cancellara's 'motorfiets'

Het rijwiel van Fabian Cancellara dat een verborgen motortje zou hebben.


Een paar jaar geleden werd de Zwitserse renner Fabian Cancellara ervan beschuldigd een motortje in zijn racefiets verborgen te hebben. Onzin, brieste de superrenner die een beenvermogen zou hebben van een fabelachtige 1000 Watt. Bart Daems van fietsenwinkel ’t Wieleke in Lakendal laat de krant De Standaard een fiets zien met een bijna perfect verborgen motor. Alleen de batterijen zijn zichtbaar, maar zouden ook in het frame kunnen worden weggewerkt. Ook geeft de motor weinig tot geen geluid. Het motortje levert een vermogen van 200 Watt. Een goede renner heeft tegen de muur van Geraerdsbergen, een topper in de Ronde van Vlaanderen, zo’n 800 Watt nodig. “Alles zit mooi verstopt in de zadelpenbuis. Je ziet daar niets van'” zegt Bart Daems. “Als ik met 30 in het peloton rijdt en zet de motor op, dan kan niemand mij volgen.” Kost het? 5000 euro.
De uitspraken van Daems komen er nadat Danilo Di Luca, ex-toprenner en grootverbruiker van doping, in een interview verteld had dat heel wat renners gedopeerd en met een motortje rondrijden.

Bron: De Standaard

Symmetrische dansers toch niet beter (?)

Jamaicaanse dansersIn 2005 verscheen een artikel in Nature over een onderzoek waaruit zou zijn gebleken dat symmetrische mensen, het onderzoek is gedaan in Jamaica, betere dansers zijn. Omdat symmetrie als een indicator voor genetische kwaliteit wordt gezien, zou dat betekenen dat de uitkomst van baltsgedrag gunstig is voor de soort (=mens). Stop maar weer in het mapje ‘Onzin’. Het artikel wordt namelijk teruggetrokken. Lees verder

Hoogleraar LUMC vervalste onderzoeksgegevens

Een Belgische hoogleraar aan het academisch ziekenhuis in Leiden (LUMC) is betrapt op knoeien met onderzoeksgegevens. De vrouw sjoemelde drie jaar lang, vooral ’s nachts, met bloedmonsters om een door haar ontworpen test als betrouwbaar voor te stellen. Begin juni werd ze op staande voet ontslagen. Minstens één wetenschappelijke publicatie is ingetrokken.
Sinds 2010 sloop de hoogleraar reumatologie regelmatig haar eigen lab binnen om onderzoeksmateriaal te manipuleren. De vrouw, die in 2002 promoveerde aan de Universiteit Antwerpen, had een test ontwikkeld waarmee de aanwezigheid van zeer specifieke antistoffen bij patiënten met reumatoïde artritis zou kunnen worden aangetoond. Haar theorie verscheen in januari 2010 in het blad van de Amerikaanse academie van wetenschappen PNAS. Bij een vervolgstudie bleek de test echter nauwelijks te werken, waardoor ze onder zware druk kwam te staan. Volgens de onderzoekscommissie van de universiteit, besloot ze daarop de test te manipuleren. ’s Avonds en ’s nachts maakte ze negatieve bloedmonsters toch positief door ze te mengen met andere monsters, of door er de antistoffen van muizen aan toe te voegen. In maart roken medewerkers echter onraad, waarop de zaak aan het licht kwam.Tegen de onderzoekscommissie heeft de reumatologe de feiten meteen toegegeven. Ze zei daarbij alleen te hebben gehandeld. De veertiger is ondertussen nog steeds als gasthoogleraar aan de Universiteit Antwerpen, maar het dagelijks bestuur van de faculteit zal zich maandag over haar toekomst buigen, zo meldt De Standaard

Bron : De Standaard