Europese onderzoeksfinanciers eisen openheid publicaties

Marc Schiltz van Science Europe

Marc Schiltz van Science Europe

Elf Europese wetenschapsfinan-cieringsfondsen waaronder de Nederlandse NWO, samen goed voor 7,6 miljard euro per jaar, hebben afgesproken vanaf 2020 te gaan eisen dat de resultaten van door die organisaties gefinancierd onderzoek zullen worden gepubliceerd in openbaar toegankelijke tijdschriften. Ze nemen niet langer genoegen met een vertraging van een half tot een heel jaar zoals nu gebruikelijk schijnt te zijn bij wetenschappelijke abonneetijdschriften. Die tijdschriften zijn bereid je die artikelen te leveren, tegen betaling. De uitgeverijen van die bladen staan niet te juichen. Lees verder

Scheikundigen beginnen eigen wetenschappelijk tijdschrift

Nieuw onderzoeksblad van onderzoekers: Chem kwadraatWetenschap is sterk afhankelijk van dialoog, van communicatie. Wetenschappelijke tijdschriften vervullen daar een belangrijke rol in, maar het probleem is dat de uitgevers van die bladen vaak gewoon winst willen maken. Die rekenen forse tarieven voor hun diensten. ‘Open’ bladen als PLOS zouden een oplossing kunnen zijn, maar ook daar is geld een belangrijke factor. Dat kunnen we zelf toch ook wel, dachten enkele onderzoekers van de universiteit van Barcelona , en begonnen een eigen blad: Chem2 (Chemistry Squared). Het blad wordt uitgegeven door, Science (de ‘2’ staat voor kwadraat). Lees verder

Terugtrekken van artikelen beschadigt reputatie onderzoekers

MIT-onderzoeker Alessandro Bonatti over terugtrekking van artikelen

MIT-onderzoeker Alessandro Bonatti (afb: Alessandro Bonatti)

Biowetenschappers waarvan artikelen zijn teruggetrokken ondervinden daar aanzienlijke hinder van.  Ze worden met hun overig werk 10% minder vaak geciteerd dan in dit opzicht  ‘schone’ onderzoekers, zo becijferden medewerkers van het MIT in Cambridge (VS). Persoonlijk vind ik dat wel meevallen, want bij het terugtrekken van artikelen wordt toch vaak aan gesjoemel gedacht, al hoeft dat niet per se de reden van terugtrekking zijn. Ik waag hier de stelling te poneren dat iets soortgelijksook  speelt bij andere disciplines. Lees verder

“Wetenschappers hebben het gelukkig vaak mis”

Haruko Obokata van het RIKEN-instituut

Haruko Obokata was met haar STAP-cellen vorig jaar even een wereldster

Op 28 februari 1998 werd in het eerbiedwaardige blad the Lancet een artikel gepubliceerd, waarin een verband werd gemaakt tussen gedragsstoornissen en inentingen tegen kinderziektes als mazelen, rode hond en de bof. De kinderen zouden daardoor autistisch zijn geworden. Het ging slechts om twaalf kinderen en het artikel moest worden teruggenomen. Dit artikel van (hoofd)auteur Andrew Wakefield zou er de oorzaak van zijn geweest dat nogal wat mensen gekant zijn tegen inentingen, een weerzin die nu in Amerika weer de kop op steekt. Wakefield bleek het mis te hebben. Gelukkig maar, beweert het Amerikaanse (web)blad Wired, want de mogelijkheid dat wetenschappers het fout hebben toont de deugdelijkheid en betrouwbaarheid van het bouwwerk dat wetenschap heet. Dat is gebaseerd op een proces van reproductie en falsificatie met een groeiende kennis als resultaat. Lees verder

Medische ‘top’bladen spelen op veilig

Omslag the LancetPublicaties in ‘grote’ bladen als Nature en Science verschaffen wetenschappers aanzien. In die eredivisie van de wetenschappelijke bladen wordt echter vooral op veilig gegokt en ook wel op reuring. Die bladen, die werken met referenten, weren volgens een publicatie in het blad van de Amerikaanse academie van wetenschappen PNAS niet alleen matig onderzoek, maar ook vernieuwende studies. Ze keken daarbij overigens niet naar Nature en Science. Lees verder

“Sterbladen verliezen terrein in de wetenschap”

Wetenschappelijke niet-sterren-tijdschriftenWetenschap is een vreemd bedrijf. Een groot deel van de wetenschap wordt gefinancierd met gemeenschapsgeld, maar de resultaten van dat onderzoek verschijnen in dure tijdschriften en op het web zijn die artikelen alleen maar tegen betaling (soms tientallen dollars per artikel) te lezen. Een rare constructie voor een tak van het menselijke bedrijf dat het moet hebben van onderlinge uitwisseling. Het schijnt dat slechts 1% van de wetenschappers verantwoordelijk is voor de meest geciteerde artikelen, maar die verschijnen ook nog eens in een handjevol sterbladen als Science en Nature. Het lijkt er op dat dat beeld aan het schuiven is. Volgens het onontkomelijke Google, die via Google Scholar ook een duit in het zakje doet, komen veelgeciteerde artikelen steeds vaker voor in minder prestigieuze wetenschappelijke tijdschriften. Lees verder

Oude wetenschap verdwijnt in hoog tempo

Tim Vines

Tim Vines van de universiteit van Brits Columbia

Gegevens van wetenschappelijk onderzoek, zoals uitkomsten van metingen, blijken in een hoog tempo te verdwijnen. Die gegevens zijn nodig om onderzoek te kunnen verfiëren of op voort te bouwen. Timothy Vines van de Canadese universiteit van Brits Columbia onderzocht of hij de experimentele gegevens van 500 willekeurige gekozen onderzoeken in de biologie nog kon terugvinden. Die bleken, zoals al verklapt, in hoog tempo onvindbaar te raken, zo schrijft hij in het blad Current Biology van 19 december.
Lees verder

Elsevier verbiedt delen eigen artikelen wetenschappers

Het van origine Nederlandse bedrijf Elsevier is een grote op het gebied van wetenschappelijke bladen. Moedermaatschappij Reed Elsevier maakte vorig jaar een fikse winst van $ 1 miljard (zo’n € 0,75 miljard) waaraan Elsevier een substantieel deel bijdroeg (52%). Toch lijkt rupsje Nooitgenoeg nog niet tevreden. De uitgever jaagt achter wetenschappers aan die zonder te betalen kopieën van hun eigen artikelen verspreiden, schrijft de Amerikaanse krant the  Washington Post. Huh?, denk je dan. Ja. Bij publicatie in Elsevierbladen staan auteurs hun auteursrechten vaak af en moeten ze betalen als ze extra kopieën (uiteraard ook elektronische) van hun eigen artikelen aan collega’s willen sturen. Opzouten, met die steeds maar duurder wordende betaalde bladen, zou je zeggen. Stap over op de open bladen zoals PLOS. Lees verder

Nobelprijswinnaar boycot toptijdschriften

Randy SchekmanNobelprijs-winnaar Randy Schekman is niet langer van plan de resultaten van zijn onderzoek nog te publiceren in de tijdschriften als NatureScience en Cell. Bio-loog Schekman, die dit jaar samen met James Roth-man en Thomas Süd-hof de Nobelprijs voor Genees-kunde kreeg, vindt dat die tijdschriften het wetenschappelijk proces frustreren. De dwang om te publiceren in de ‘grote’ tijdschriften zet wetenschappers aan tot vals spelen en tot het doen van wetenschappelijk onderzoek dat goed ‘in de markt’ ligt, in plaats van belangrijk wetenschappelijk werk te doen. Het probleem wordt nog eens verergerd door de redacteuren, die geen actieve wetenschappers zijn, maar artikelen voortrekken waarvan ze hopen dat die veel aandacht trekken. Hij schrijft in de Britse krant The Guardian dat hij hoopt dat ook anderen in de wetenschappelijke wereld tot actie overgaan. “Net zo als Wall Street los moet komen van de bonuscultuur, moet de wetenschap de tirannie van de luxetijdschriften doorbreken.” Schekman is zelf redacteur van het open tijdschrift eLife. Lees verder