‘Zwijgende’ bacteriën zijn gevoeliger voor antibiotica

Een kweek van de Staphylococcus aereus

Een kweek van de Staphylococcus aereus

Door de communicatie in bacteriën ‘stil te leggen’ met behulp van een natuurlijk preparaat afkomstig van de Amerikaanse toverhazelaar (hamamelitannine), blijkt de ‘ziekenhuisbacterie’ MRSA gevoeliger te zijn voor antibiotica (in dit geval vancomycine), zo bleek onderzoekers van de Universiteit Gent. Hamamelitannine beïnvloedt de manier waarop bacteriële cellen met elkaar “praten”. Een belangrijke component van dit communicatiesysteem is het eiwit TraP, dat door hamamelitannine wordt tegengewerkt. Antibioticaresistentie is een groot schrikbeeld in de gezondheidszorg. Lees verder

Hawking ziet einde van de aarde niet als eind van mensheid

Stephen Hawking

Stephen Hawking (foto: the Guardian)

De beroemdste invalide ter wereld, Stephen Hawking, blijft verbazen. Al verschillende malen heeft Hawking gewaarschuwd voor de gevaren van kunstmatige intelligentie en onlangs waarschuwde de sterrenkundige ons weer dat de kans op een vernietigende ramp voor de aarde toeneemt. Dat geeft niet, want we gaan hier toch weg (en elders in het heelal de boel versjteren, denk ik dan). Ik moet het nog zien. Miljarden mensen expediëren van de aarde naar waar? Is Hawking aan het malen? Hoe dan ook: zijn verhaal intrigeert. Hij is in wezen een optimist. De BBC zendt die lezing in twee delen uit: op 26 januari en op 2 februari.
Lees verder

Antibiotica er uit gewerkt

Chinese varkenstalAntibiotica, bacteriebestrijdende middelen, lijken te zijn uitgewerkt. Chinese onderzoekers ontdekten dat de groep antibiotica waar bacteriën nog niet resistent tegen waren, de polymyxines, nu ook al stuiten op bacteriën die geen last hebben van deze stoffen. In 2012 stelde de wereldgezondheisorganisatie nog dat colistine  zeer belangrijk is voor de mens. In China werd (wordt?) het antibioticum echter op grote schaal gebruikt voor het vetmesten van varkens en kippen. De onderzoekers ontdekten dat slechts één gen (mcr1) verantwoordelijk is voor die resistentie en dat dat gen makkelijk ‘overspringt’ van bacterie op bacterie. Lees verder

Wat hebben onbekende micro-organismen ons te bieden?

Shewanella oneidensis-bacteriën met elektriciteit geleidende eiwitdraden

Shewanella oneidensis -bacteriën met geleidende eiwitdraden. Die vormen een elektrisch circuit om te ‘ademhalen’ (afb: Science)

Microbioom is een term die zoiets als micro-organismehuishouding betekent. Darmflora komt in de buurt, maar dan mis je toch wat. Microbioom zou je natuurlijk ook voor de uitgebreide wereld van micro-organismen kunnen lezen, de micro-wereld. Daar weten we erg weinig van. Nou hebben zo’n 50 onderzoekers op dit terrein de handen ineen geslagen en een heus microbioomconsortium (UMIC) opgericht. Meteen vliegen er allerlei modieuze en nietzeggende termen in het rond als doorbraak, medicijnen, milieubeheer en duurzame energie. Want ja, de wereld van de micro-organismen leren kennen moet natuurlijk wel wat opleveren. Wetenschap ter bevrediging van nieuwsgierigheid is zo 20ste-eeuws… Lees verder

Is een robot te sturen door bacteriehersens?

E. coli-bacterie

Een E. coli

Het is een grappig idee: een robot die gestuurd zijn worden door bacteriehersens. Onderzoekers van Virginia Tech in de VS hebben er wat aan zitten rekenen en denken dat het mogelijk is het gedrag van een robot te laten bepalen door bacteriën. Een grappig idee, maar zou het ook nuttig kunnen zijn?
Lees verder

Een gen zou basis meercelligen kunnen zijn

Algengroepjes

Eencellige algen vormen in de nabijheid van een ‘roofdier’, een protozoa, mooie meercellige systeempjes, die ze beschermen tegen de protozoa (afb: Jack Boswell)

De sprong van eencellig leven naar meercellige organismen zou wel eens simpelweg door toedoen van een gen (ACE2) kunnen zijn gemaakt, zo betoogde de Amerikaanse evolutiebioloog William Ratcliff onlangs op een astrobiologiecongres in Chicago (VS). Dat zou betekenen dat die geweldige sprong in complexiteit evolutionair niet zo bijzonder lastige stap zou (kunnen) zijn geweest. Dat zit nog, want die celklontering kent geen arbeidsverdeling, zoals in echte meercellige organismen. Lees verder

Evolutie E. coli al ruim 25 jaar in lab gevolgd

E. coli-bacterie

E. coli’s passen zich makkelijk aan hun omgeving aan

In 1988 begon Richard Lenski van de staatsuniversiteit van Michigan met zijn langdurige evolutieproject    Escherichia coli-bacteriën. Hij startte met twaalf kweken. Inmiddels zijn we, in E. coli-bacterietermen, zo’n 60 000 generaties verder. De onderzoekers houden nauwkeurig bij hoe de bacteriën zich genetisch ontwikkelen en beschrijven die ontwikkeling in een artikel (pdf-bestand) Lees verder

Oceaan vol met grote onbekenden uit de plankton-wereld

Plankton opgevist met de 'Tara'

Plankton verzameld in de Stille Oceaan, een mengsel van meercellige organismen, zoöplankton, larven en eencelligen

Drieënhalf jaar hebben onderzoekers met het zeilschip ‘Tara’ op de zeven wereldzeeën gevist naar micro-organismen en vonden vele tot nu toe nog onontdekte ‘beestjes’, aangeduid met de verzamelnaam plankton.  Ze zijn van groot belang voor het welzijn van de wereld en zijn bewoners. Plankton zou verantwoordelijk zijn voor de helft van de zuurstofproductie op aarde. Over die speurtocht in een onbekende wereld zijn vijf artikelen in het blad Science verschenen ((1, 2, 3, 4, 5).> Lees verder

Een ingewikkeld ‘beestje’, een archaeon, ontdekt

Prokaryote en eukaryote cel

Een tekening van een prokaryote en een eukaryote cel (onder) (foto: BBC)

Je kunt de wereld van het leven in tweeën verdelen: die van de kerndragers (eukaryoten) en van de kernlozen (prokaryoten). Tenminste, zo was het tot voor kort, voordat een nog niet eerder waargenomen micro-organisme, Lokiarchaeota vernoemd naar de vindplaats het kasteel van Loki in de Noord-Atalantische Oceaan, werd ontdekt. Het ‘beestje’ behoort tot de Archaea, een aparte klasse micro-organismen. De structuur van de cel van deze microbe zou veel ingewikkelder zijn dan van andere micro-organismen en zou wel eens de ‘ontbrekende’ schakel kunnen zijn tussen de eukaryoten en de prokaryoten. Klein probleem is dat de onderzoekers nog geen volledig exemplaar in handen hebben. Dit pas ontdekte archaeon is gereconstrueerd uit in de oceaan gevonden genetisch materiaal. Lees verder

Micro-organismen poken aardklimaat op

Micro-organismen als klimaatbedervers

Micro-organismen in het dooiende permafrost poken het klimaat op

Zelfs de microscopisch kleine levende wereld helpt mee het aardklimaat op te poken. Tenminste, als het klopt wat Mette Svenning met haar medeonderzoekers van de Noorse universiteit in Tromsø hebben ontdekt. De stijgende temperatuur in het voormalige arctische en subarctische gebied wekt een forse populatie aan micro-organismen tot leven en die beestjes produceren, onder meer, methaan, een veel sterker (maar ook veel korter ‘levend’) broeikasgas dan kooldioxide. Dat is een even grote bedreiging van het aardklimaat als de totale ontbossing van de wereld, denken de Noorse onderzoekers. Lees verder