De krochten van het afweersysteem doorzocht

B-cellen met antigeenreceptoren

B-cellen met verschillende specifieke antigeenreceptoren (afb: WikiMedia Commons)

Ik heb al vaker de loftrompet gestoken over dat geweldige afweersysteem van ons. Dat zit zo verduiveld listig in elkaar, maar, zoals vrijwel altijd, gaat ook dat prachtige systeem wel eens in de fout. Het schijnt dat ons afweersysteem nooit terdege is onderzocht en dat heeft vooral met de omvang te maken. Die klus zou miljarden malen groter zijn dan de ontsleuteling van het genoom: het menselijk vaccinproject. Onderzoekers van de Vanderbiltuniversiteit en het supercomputercentrum in San Diego hebben de handen ineen geslagen om deze gigantische noot te kraken. In het eerste deel van wat waarschijnlijk een boek met vel hoofdstukken zal worden hebben de onderzoekers zich gericht op een cruciaal onderdeel van de geweldige systeem: de genen die coderen voor het B-celreceptorrepertoire. Lees verder

Onze darmflora in kaart gebracht

Poeptransplantaties

John Bienenstock (l) en Paul Forsythe denken met poeptransplantaties stress en depressies te kunnen bestrijden

Onze darmflora heeft op veel zaken invloed, zelfs op onze hersens, maar waar die nu precies uit bestaat schijnt nooit uitputtend te zijn onderzocht. Nu hebben onderzoekers eens beter in die smurrie gekeken en met behulp van DNA-materiaal daarin zo’n tweeduizend verschillende tot nu toe nog onbekende darmbewoners aangetroffen. Overigens is die darmflora van verschillende factoren afhankelijk, onder meer het voedselpatroon, en heeft niet overal en bij iedereen dezelfde samenstelling. Lees verder

In een virtueel lab op zoek naar onbekende medicijnen

Brian Shoichett mede ontwikkelaar van de virtuele farmacologie

Brian Shoichet (afb: UCSF)

Scheikunde en in het verlengde daarvan artsenijkunde (farmacologie) zijn moeizame vakken, waarin met vallen en opstaan wordt gezocht naar veelbelovende verbindingen. In de farmacologie gaat het dan om medicijnen en farmabedrijven rechtvaardigen hun vaak extreem hoge prijzen met de moeizaamheid van de zoektocht naar werkzame geneesmiddelen. Dat moet beter kunnen dachten wetenschappers van de universiteiten van Californië en Noord-Carolina in de VS. We maken een bibliotheek van honderden miljoenen verbindingen, ook nog nooit gesynthetiseerde, en kijken dan met behulp van het rekentuig naar de geneeskundige mogelijkheden van die stoffen. Dat zou de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen aanzienlijk kunnen versnellen, denken ze. Lees verder

Meer doden na operatie dan door hiv, tb en malaria

Prostaatkankeroperatie

Een prostaatkankeroperatie in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis met behulp van een operatierobot (foto: ANP)

Jaarlijks sterven over de hele wereld zo’n 4,2 miljoen mensen binnen 30 dagen na een operatie. Dat is meer dan door hiv, tuberculose en malaria bij elkaar. Ongeveer de helft van de 4,2 miljoen doden komt uit armere landen. In die landen worden veel mensen niet geopereerd waarbij dat wel zou moeten. Als die ook behandeld zouden worden dan verwachten de onderzoekers dat het aantal ‘operatiedoden’ zal stijgen naar ruim zesmiljoen. Aan hiv, tb en malaria zouden jaarlijks zo’n driemiljoen mensen overlijden. Lees verder

Mondbacterie mogelijk verantwoordelijk voor Alzheimer

Ontstoken tandvlees oorzaak Alzheimer?

Een opname van (ingekleurd) hersenweefsel van een Alzheimerpatiënt. Groen is een beta-amyloïdeklontering, de bacteriële gingipaines zijn rood (afb: Stephen Dominy)

Het is dat het verhaal van het respectabele blad Science komt anders zou je denken dat je de wetenschaps-rubriek van een of ander onbetrouwbaar nieuwsmedium leest: mondbacterie zou het risico op dementie kunnen vergroten. Ook hier moeten de onderzoekers erkennen dat ze niet weten of die bacterie en slecht tandvlees de oorzaak vormen of het gevolg zijn van de ziekte. Wel zijn de ziekteverwekkende bacteriën in de hersens van (overleden) Alzheimerpatiënten gevonden. Bij proeven met muisjes leken die ‘hersenbacterieën’ veranderingen in de hersens te veroorzaken die typisch zijn voor die ziekte. Lees verder

Is lekke bloed/hersenbarrière een oorzaak voor dementie?

Lekke bloedvaatjes in de hersens

Kondigen lekke bloedvaatjes in de hersens Alzheimer aan? (afb: Arthur Toga)

Een niet goed functionerende bloed/hersenbarrière zou wijzen of misschien wel leiden tot dementie. Die ‘lekke’ barrière zou eerder te constateren zijn dan de eiwitklonteringen (beta-amyloïdeplaques) en wellicht biedt dat mogelijkheden de ziekte in een vroeg stadium tegen te gaan. Lees verder

Hersens zouden kunnen krimpen door overmatig buikvet

vetkwab

Kleinere hersens?

Te veel vet om je middel  zou je hersens kunnen verschrompelen. Onderzoekers maten de gewichtsindex BMI en de middel-/heup-verhouding van proefpersonen. Deelnemers aan de proef die op beide punten het hoogst scoorden hadden het kleinste hersenvolume. Lees verder

Houdt beweging Alzheimer op afstand? Misschien irisine

Irisine en Alzheimer

Irisine (afb: 2cw)

Onderzoekers van de staatsuniversiteit in Rio de Janeiro rond Mychael Lourenco denken ontdekt te hebben waarom regelmatige beweging beschermd tegen het ontstaan van de ziekte van Alzheimer. Daar zou de door spiercellen aangemaakte stof irisine voor verantwoordelijk (kunnen) zijn. Feit is dat die stof en de voorloper ervan (FNDC5) weinig voorkomen in de hersens van Alzheimermuisjes vergeleken met die van gezonde muisjes. Lees verder

Helpt verwijdering zombiecellen? Wellicht

Quecertine

Quecertine schijnt een populair middel te zijn dat ontstekingsremmend zou werken

Gaandeweg ontstaan er in ons lichaam cellen die niet meer naar behoren functioneren: disfunctionele, senescente of ook wel zombiecellen genoemd. Het idee is dat die een rol spelen bij het ontstaan van ziektes en dat verwijdering van die verouderende cellen een manier zou kunnen zijn om de omstandigheden van de patiënt te verbeteren. Onderzoekers in de VS onderzochten dat bij veertien patiënten met longfibrose. Er werd enige verbetering waargenomen. Lees verder

Is Alzheimer besmettelijk? Niet echt

Tau- en beta-amyloïdedeposities in de hersens

Tau-knopen (bruin) en beta-amyloïdeplaques (rood)

Alzheimer is niet besmettelijk, zeg ik maar meteen (voordat je allerlei verkeerde smetvrezen krijgt).  Het schijnt echter wel zo te zijn dat als mensen Alzheimereiwitten van patiënten in hun hersens zouden krijgen, bijvoorbeeld door een vervuilde groeihormoon of een hersenvliestransplantatie, dat wel degelijk gevolgen kan hebben. Bij gezonde muisjes bleken verkeerd gevouwen amyloïde-eiwitten in hun hersentjes te leiden tot de vorming van de voor Alzheimer zo kenmerkende eiwitophopingen (plaques). Lees verder