Ze zouden in 2005 zijn ontdekt door Nobelprijswinnaars May-Britt en Edvard Moser, de ‘rastercellen’ in je hersens die je een idee geven waar je je in de ruimte bevindt. Nu zouden beide prijswinnaars en collega’s van het Noorse Kavli-instituut ook hebben ontdekt dat die ‘rastercellen’ snelle, ritmische ‘bewegingen’ maken als een soort antennes om de ruimte voor de hersenbezitter te onderzoeken. Lees verder
Floridapanter (afb: WikiMedia Commons)
De genetische diversiteit van tweederde van de populaties dieren en planten neemt af, waardoor het moeilijker wordt om zich aan te passen aan veranderingen in de omgeving, zo blijkt uit recent onderzoek. Lang voordat een soort uitsterft, wordt de populatie kleiner en raakt steeds meer gefragmenteerd, waardoor het aantal potentiële partners en dus de genetische variëteit afneemt. Dit maakt een soort kwetsbaarder voor toekomstige bedreigingen zoals ziekten en uiteindelijk voor uitsterving. Lees verder
Fruitvliegje (afb: WikiMedia Commons)
Kan een organisme in de loop van de evolutie een optimale toestand bereiken, vroegen onderzoekers van, onder meer, het ISTA in Oostenrijk zich af. Is er een formule die de weg naar dat optimum beschrijft en zo ja, valt die theoretisch af te leiden? Die schijnt er (nog?) niet te zijn, maar met hun rekenmodel hebben de onderzoekers het ideale bouwplan voor fruitvliegjes ontworpen, waarmee ze zouden hebben aangetoond dat de evolutie talrijke optimale mogelijkheden ter beschikking heeft. Lees verder
Mitose is celdeling van eukaryote cellen zoals wij zoogdieren die hebben
Zo’n honderd jaar geleden kwam de Russische bioloog Alexander Gurwitsch tot de slotsom dat planten (ook) via lichtsignalen communiceren. Levende cellen zouden (zwakke) ultraviolette straling uitzenden om met elkaar te ‘praten’. Hij werd voor gek verklaard, maar kwantummechanicus Nathan Babcock van de Howarduniversiteit in Washington speculeerde dat die uv-straling wel eens een kwantummechanische oorsprong kon hebben. Het lijkt er op dat Babcock een punt heeft (zegt hij zelf). Lees verder
Het idee van een (ammonium)ferroceenmolmotor (afb: Toyokazu Yamada/univ. van Chiba)
In de natuur heb je eiwitten of andere biomoleculen die voor beweging/vervoer zorgen, moleculaire motors of molmotors genoemd. Die kun je natuurlijk ook zelf verzinnen. Kunstmatige molmotors zijn kleine machientjes op nanoschaal die iets zouden kunnen betekenen op het gebied van de katalyse, moleculaire elektronica, geneeskunde en kwantummaterialen. Ferroceen is een verbinding die op dat gebied als uitgangspunt kunnen dienen. Onderzoekers schijnen nu de kleinste molmotor te hebben gemaakt gebaseerd op ferroceen.
Lees verder
De atlas geeft niet alleen de cellen weer, maar, onder meer, ook hoe die met/op elkaar reageren en hoe gezond en zieke organen en weefsels er uit zien (afb: Nature)
Het schijnt dat een mens gemiddeld zo’n 37 biljoen (=duizendmiljard) cellen heeft. Al die cellen hebben een eigen huishouding, mede afhankelijk van hun omgeving, en er zijn zo’n dikke tweehonderd echt verschillende celtypen zoals hartcellen, hersencellen, longcellen enz. Het idee is dat met de ‘atlas van de menselijke cel‘ voor wetenschappers makkelijker zou zijn geworden over hoe het lichaam functioneert en hoe ziektes ontstaan en/of kunnen worden voorkomen/behandeld. Lees verder
De licht- en donkergekleurde Zelandoperla (afb: Jon Waters et al./Science)
Al in 1848 werd in de buurt van Manchester waargenomen dat berkenspanners (Biston betularia) een donkerder kleur kregen. Dat had met hun schutkleur en de verandering van het uiterlijk van de berkenbast te maken. Die was door vervuiling door de plaatselijke industrie donkerder geworden en daardoor voldeed de kleuring van de mot niet meer om zich ‘onzichtbaar’ te maken voor roofdieren, maar was er werkelijk een oorzakelijk verband? Nu lijken Nieuw-Zeelandse onderzoekers rond Jonathan Waters van de universiteit van Otago het ‘harde’ bewijs te hebben geleverd aan de hand van de kleurverandering van de Zelandoperla, een steenvlieg. Lees verder
De chloroplasten (paars) in hamstercellen (afb: Matsunaga Sachihiro et al. univ. van Tokio)
Waarom zou je chloroplasten (bladgroen), de energiepoducenten van plantencellen, in hamstercellen zetten. Het is mij(=as) niet erg duidelijk, maar die chloroplasten bleven tot verbazing van de onderzoekers nog zo’n twee dagen licht omzetten in chemische energie. Op weg naar de mens die niet meer hoeft te eten? Lees verder
Niet alleen de structuur van de eiwitten is belangrijk maar ook de wisselwerking met andere biomoleculen (afb: github.com/baker-laboratory)
De Nobelprijs voor natuurkunde werd dit jaar toegekend aan twee pioniers op het gebied van kunstmatige intelligentie. Die voor scheikunde gaat naar de grondleggers van ki-systemen die de vorm van eiwitten voorspellen, een belangrijk gegeven voor de werking van de ‘werkpaarden’ van het leven. John Jumper en Demis Hassabis van Google Deepmind (AlphaFold) delen de helft van de prijs, de andere helft gaat naar de Amerikaan David Baker van de universiteit van (de staat) Washington in Seattle. Lees verder
Het hersenonderzoekprogramma. MTL staat voor mediale temporale kwab. Diffusie-mri registreert kleine, structuurveranderingen in de hersens (afb: Laura Pritchet et al./Nature Neuroscience)
Tijdens de zwangerschap veranderen ook de hersenen. Dat blijkt uit een onderzoek op basis van herhaalde hersenscans van één (aanstaande of nieuwe) moeder voor, tijdens en na de zwangerschap. Daaruit blijkt dat de grijze stof (de hersencellen) vanaf de negende week van de zwangerschap krimpt, terwijl het volume van de witte stof, de verbindingen tussen de zenuwcellen, toeneemt. Sommige veranderingen verdwijnen enkele maanden na het einde van de zwangerschap, terwijl andere bij het laatste onderzoek twee jaar na de geboorte nog steeds waarneembaar waren. Lees verder