Tripletsupergeleiding voor kwantumrekenen verwezenlijkt

Hogetemperatuursupergeleiders

Veel hoger dan 196 K (-77°C) bij atmosferische druk zijn de ‘hoge’temperatuursupergeleiders nog niet gekomen, wel bij (extreem) hoge druk. Voor praktisch gebruik zijn vooralsnog alleen materialen supergeleidend die maar een handvol graden boven het absolute nulpunt liggen. (afb: WikiMedia Commons)

Kwantumrekenen zou de grote sprong voorwaarts zijn op het gebied com-putertechniek, maar voorlopig lijkt die droomtoekomst maar steeds niet dichterbij te komen. Allerlei problemen die (vooral) te maken met het ‘wiebelige’ (onvoorziene en foutbevorderende) van die techniek gooien steeds weer roet in het eten van deze (gedachte) wondertechniek. Nu schijnt er dan toch een ‘heilige graal’ verwezenlijkt te zijn (mij=as overigens geheel onbekend): de tripletsupergeleiding. Dat zou kwantumrekenen aanzienlijk energiezuiniger maken. Lees verder

Lichaamsvet helpt je (ook) gezond te blijven

Vet Amerikaans

Vet(cellen) doe(t/n) niet alleen slechte dingen

Als je dacht dat lichaamsvet slechts een opslagplaats voor overtollige calorieën is, dan heb je het mis, stellen onderzoeksters. Onderzoek zou hebben uitgewezen dat het een belangrijke rol speelt in onze gezondheid, maar op een complexe manier. Dat lichaamsvet zou onze botten gezond houden, heeft invloed op onze stemming en nu lijkt het er op dat het ook de bloeddruk en de afweer reguleert. Lees verder

Het vreemde stof water blijft verbazen

Opengewerkte ijsreuzen Uranus en Neptunus

Opengewerkte ijsreuzen (afb: WikiMedia Commons)

Water is maar een heel eenvoudig molecuul met twee waterstofatomen en een zuurstofatoom: H2O.
Bij extreme druk en temperatuur wordt water superionisch; een vaste stof die zich gedeeltelijk als een vloeistof gedraagt ​​en elektriciteit geleidt. Het idee is dat deze op aarde ongebruikelijke vorm de magneetvelden van Uranus en Neptunus beïnvloedt en mogelijk de meest voorkomende vorm van water in ons zonnestelsel is. Nieuwe, zeer nauwkeurige experimenten tonen aan dat de atoomstructuur veel complexer is dan verwacht, met verschillende kristalpatronen in plaats van één kristalstructuur. Deze ontdekking herschrijft modellen van ijsplaneten, stellen de onderzoekers. Lees verder

“Redt de Wikipedia van de piraterij van de grote taalmodellen”

Dariusz Jemielniak

Dariusz Jemielniak (afb: WikiMedia Commons)

Wetenschappers hebben altijd wat neergekeken op de Wikipedia, de wereldwijde webencyclopedie die door zijn gebruikers wordt bijgehouden. Dat is volgens hoogleraar bedrijfskunde Dariusz Jemielniak in Nature niet terecht, want die ‘allemansencyclopedie’ doet niet of nauwelijks onder voor de alomgeprezen Encyclopaedia Britannica.
Nu dreigt er ontmanteling door praterij van grote taalmodellen op de in dat webboek opgeslagen kennis. Die grote taalmodellen met ChatGPT als bekendste lepelen de kennis uit de WikiPedia’s op zonder daar ooit een bijdrage aan geleverd te hebben en spuiten die weer uit zonder vermelding van de bron. Een ondergang dreigt, stelt Jemielniak. Hij roept de wetenschappers op de wereldwijd meest geraadpleegde encyclopedie te redden. Lees verder

Met een nieuw FAS-gen maakt een gist palmolievetzuren

Palmolievervanger?

Daar vetzuursynthase (FAS) te veranderen kunnen gisten palmolievetzuren aanmaken (afb: Martin Grininger et al./Nature Chemical Biology)

Palm– of kokosolie wordt veel gebruikt: voor wasmiddelen, mascara of chocola. Palmolieplantages en in mindere mate plantage met kojospalmen zijn echter slecht voor natuur en klimaat, aangezien veel van die plantages regenwoud verdringen. Nu hebben onderzoekers rond Martin Grininger van de Goethuniversiteit een mogelijke oplossing voor dat probleem gevonden: laat een gist de vetzuren maken die in palm- en/of kokosolie zitten. Dat scheelt een hoop natuur (met alle gevolgen van dien) al moet er nog wel het een en ander aan gesleuteld worden om die mogelijke oplossing in de praktijk te brengen. Lees verder

Groenlandse haai heeft nauwelijks last van veroudering netvlies, al is ie 400 jaar

Groenlandse haai

Groenlandse haaien kunnen heel oud worden, tot wel meer dan 400 jaar


De Groenlandse haai is een op-merkelijk beest dat zo’n vierhon-derd jaar oud zou kunnen worden en tot op grote diepte, tot zo’n 3000 m (de WikiPedia houdt het op 2200 m), in de nog koele wateren rond de Noordpool leeft. Op die diepte is het vrij duister en je zou verwachten dat die haaiensoort zijn ogen in iedergeval grotendeels kwijt zou raken. Dat is allesbehalve het geval, zagen onderzoek-sters rond Dorota Skowronska-Krawczyk van de universiteit van Californië in Irvine (UCI), door de ogen van een Groenlandse haai te bekijken. Je vraagt je dan af wat er met de rest van het 150 jaar oude beest is gebeurd. Lees verder

Onderzoekers zouden weten hoe hersens herinneringen vastleggen

Onze hersens moeten in staat zijn om de inhoud van een herinnering te koppelen aan de omstandigheden waarin die plaatsvond. Onderzoekers in Bonn zouden nu ontdekt hebben hoe het menselijk brein twee verschillende groepen neuronen gebruikt om inhoud en context afzonderlijk op te slaan. Deze groepen zenuwcellen werken op een gecoördineerde manier samen om herinneringen te vormen. Lees verder

Er zou nog een natuurkracht zijn: zoek het in de atoomkern

Bosonen brengen krachten over

Bosonen brengen de fundamentele krachten over (afb: WikiMedia Commons)

Aangezien met de huidige kennis over de natuurkrachten bepaalde zaken niet zijn te verklaren, overwegen theoretisch natuurkundigen al langer de mogelijkheid dat er een vijfde natuurkracht bestaat die nog niet te meten zou zijn. Een groep theoretisch natuurkundigen stelt nu voor om ernaar te zoeken in het hart van atomen: de kernen. Lees verder

Verpakkingen vormen een gigantisch probleem dat oplossing verdient

Verpakkingsafval

Verpakkingsafval:…gerecycleerd? (afb: arno schrauwers)

Als ik(=as) in mijn vuilniszak kijk dan schat ik dat het overgrote deel van wat ik weggooi verpakkingsmate-riaal is en dat aandeel wordt steeds groter. Nu wordt dat afvalpro-bleem nog ‘opge-lost’ door de burgers samen met de overheid. Mijn idee is dat de verantwoording moet worden gelegd waar die ligt: bij de producent en wederverkoper. Die bedrijven worden verantwoordelijk voor het kringlopen van verpakkingsmateriaal, dunkt me.
Ik lijk niet de enige te zijn die de oplossing in die richting zoekt. De Fransman Alexis Dhellemmes, oprichter van Avril (een merk voor biologische cosmetica), stelt dat verpakkingen een strategisch instrument zijn geworden. Er moet iets, vindt hij, gedaan worden aan oververpakking vermijden. Navullen zou de norm moeten worden. Dat lijkt me niet, want dat geeft ook afval. Hergebruik moet de norm worden. Lees verder

Veel onverdachte chemicaliën slecht voor onze darmflora

Invloed van 1076 veelgebruiktechemicaliën op  22n darmbacteriën (afb: Kiran Patl et al./Nature Microbiology)

Een grootschalig onderzoek heeft aangetoond dat tientallen veelgebruikte chemicaliën onze darmflora kunnen aantasten. Van veel van deze stoffen, die voorkomen in bestrijdingsmi-ddelen en alle-daagse industriële producten, werd nooit gedacht dat ze zelfs invloed zouden hebben op levende organismen. Wanneer darmbacteriën door deze chemicaliën worden belast, kunnen sommige ook resistent worden tegen antibiotica, stellen de onderzoeksters. De wereld zit ingewikkelder in elkaar dan we denken. Lees verder