Sociologisch onderzoek op de pijnbank: 62% klopt

Brian Nosek

Brian Nosek, leider reproduceerbaarheidsproject

Wetenschap is nog geen wetenschap als dat in een befaamd wetenschappelijk tijdschrift is gepubliceerd, maar pas als andere onderzoekers die experimenten kunnen herhalen en tot dezelfde conclusie moeten/kunnen komen. Reproduceerbaarheid is de laatste jaren een ‘heet’ thema en het blijkt nogal eens dat er nogal wat onderzoek wordt gepubliceerd in (ook) vooraanstaande tijdschriften, die, op zijn zachtst gezegd, niet helemaal kunnen kloppen. Na psychologie en economie werden nu sociaalwetenschappelijke studies onder de loep gelegd door een groep wetenschappers onder aanvoering van Brian Nosek van de universiteit van Virginië en verbonden aan het Centrum voor Open Wetenschap in Charlottesville (COS). Van de 21 studies waarvan tussen 2010 en 2015 een verslag was verschenen in Science en Nature, bleek 62% de herhaling te doorstaan. Dat lijkt mooi, maar het betekent nog steeds dat ruim eenderde van de, vooraf beoordeelde, artikelen op dit terrein niet (helemaal) deugt. Dat is overigens een stuk beter dan de psychologen het er vanaf hebben gebracht (al lijkt het dat Nosek en de zijnen nu wat milder hebben geoordeeld). Lees verder

Lithium-zuurstofbatterijen krijgen een energiestoot

Lithium-zuurstofbatterij

Lithium-zuurstofbatterijen zijn in diverse opzichten beter dan de nu nog populaire lihtiumioncellen (afb: Science News)

Wat energieopslag betreft zijn de lithiumionbatterijen nu nog verre favoriet, maar als het aan de onderzoekers van de universiteit van Waterloo (Can) ligt, dan zouden dat wel eens lithium-zuurstofbatterijen kunnen worden. Dat type batterij heeft een in principe hogere energiedichtheid en zou qua materiaalgebruik duurzamer zijn dan de lithiumioncellen. Door te experimenteren met de materialen hebben de onderzoekers nu een lithium-zuurstofbatterij gemaakt die nagenoeg 100% van de opgeslagen energie weer afgeeft en ten minste zo’n 150 keer is te herladen. Dat zal nog beter moeten, in ieder geval. Lees verder

Welles/nietes: elke drup alcohol is te veel

Alcoholgebruik: drink met mate

Alcohol is slecht voor de gezondheid.

Over de hele wereld wordt alcohol gedronken. Een op de drie wereldbewoners drinkt. Elk jaar zouden er 2,8 miljoen mensen sterven door alcoholgebruik. Er is al vele jaren een welles/nietes-discussie over de (gezonde) bijeffecten van alcoholgebruik en verschillende malen zou zijn aangetoond dat in lage doses (een à twee glazen per dag) alcohol goed voor ons is. Niet lang geleden kwamen onderzoekers echter met het verhaal dat elke druppel alcohol schadelijk is en nieuw onderzoek ondersteunt die conclusie: elke druppel alcohol is te veel. Lees verder

Kinderen zijn geen ’taalsponzen’

Kind met zijn juf

Geen ’taalsponzen’…

In discussies over twee- of meertaligheid wordt vaak beweerd dat je kinderen maar het beste zo vroeg mogelijk twee of meer talen kunt, omdat ze dat op jonge leeftijd makkelijker zouden doen dan later in hun leven. Jonge kinderen zijn echter niet de ’taalsponzen’ waar ze voor worden versleten, zo leert Amerikaans onderzoek. Kinderen die in twee talen worden opgevoed doen daar langer over dan als bij een taal omdat ze, simpelweg, meer moeten leren, concluderen de onderzoekers. Lees verder

Verstrengeling zou via ‘kosmisch dobbelen’ zijn bevestigd

William Herschel-telescoop en de Telescopio Nazionale Galileo

De William Herschel-telescoop op La Palma bij een ander experiment

Verstrengeling is een van de vele eigenaardigheden van de kwantummechanica, waar geen klassieke verklaring voor bestaat. Er is al verschillende malen aannemelijk gemaakt dat die verstrengeling geen ‘spookbeeld’ is. Nu lijkt het er op dat onderzoekers onomstotelijk hebben aangetoond dat die verstrengeling niet te verklaren is door mazen in de proefopzet. Ze gebruikten daarbij het licht van quasars als ‘kosmische toevalsgeneratoren’ of ‘dobbelstenen’ en twee telescopen op het Canarische La Palma (de William Herschel-telescoop en de Telescopio Nazionale Galileo) als ontvangst- en meetstation. Lees verder

KTI-onderzoekers maken eenatoomtransistor

eenatoomtransistor

De eenatoomtransistor werkt door het verplaatsen van het zilveratoom in de punt (afb: KTI)

Onderzoekers van het technologische instituut in Karlsruhe (KIT) rond Thomas Schimmel hebben de (bijna) kleinst mogelijke transistor gemaakt: de eenatoomtransistor. Die werkt door een enkel zilveratoom te verplaatsen dat is opgeborgen in een gelelektrolyt. Het minuscule transistortje werkt, anders dan veel kwantumelektronica, bij kamertemperatuur en vergt ook weinig energie, aldus de KTI-onderzoekers. Dat laatste voordeel is geen luxe, want informatietechnologie soupeert een steeds groter deel van ons energieverbruik op. Lees verder

Algenvirus zou meehelpen aan wolkvorming

Algenvirus zorgt voor wolken (?)

Emiliana huxleyi-alg (afb: WikiMedia Commons)

Een algenvirus zou er aan kunnen bijdragen dat de aardopwarming niet zo heet wordt ‘gegeten’ als die wordt opgediend. Door dat virus sterven algen waardoor heel kleine klakdeeltjes in de atmosfeer terechtkomen. Die zouden de kernen kunnen worden van eaterdruppeltjes en daarmee wolken. Dat is tenminste de veronderstelling van onderzoekers van het Weizmann-instituut in Israël. Lees verder

Blauw licht vernietigt retinal, de ‘kijkstof’ in het netvlies

Blauw licht vergiftigt lichtgevoelige cellen in netvlies

Ajith Karunarathne in het lab (afb: univ. van Toledo)

Af en toe denk je: dat kan niet waar zijn. Onderzoekers van de universiteit van Toledo (van wat? Van Toledo in de VS) zouden hebben ontdekt hoe het komt dat blauw licht blindheid bevordert. Het zou niet uitmaken natuurlijk waar dat blauwe licht vandaan komt, van de zon of van mobiele schermpjes. Blauwe licht maakt ‘kijkstof’ retinal dodelijk. Opmerkelijk. Lees verder

Broeikasgasconcentratie atmosfeer in 2017 naar nieuwe hoogten

Aardopwarming 2017 in beeld

Oppervlaktetemperaturen vergeleken bij een gemiddelde van 1981 – 2010 (afb: NOAA-rapport)

Erg van dat klimaat, hè, en we gaan over tot de orde van de dag: met autorijden, vliegen, verstoken van fossiele brandstoffen en het eten van vlees. Het nationale Amerikaanse instituut voor oceanografisch en atmosferisch onderzoek NOAA heeft moeten constateren dat de broeikasgasconcentratie in de atmosfeer het vorig jaar hoger waren dan ooit eerder gemeten (pdf-bestand). Lees verder